Direct naar de content

De schimmelfabriek

Auteur: Peter Punt
Gepubliceerd op:

Schimmels kunnen een hoop nuttige producten maken, maar de industriële toepassingen zijn nog beperkt. Dat komt onder andere omdat het moeilijk te voorkomen is dat schimmels tijdens de productie overal op en aan groeien.

Nu de vraag naar duurzame biobrandstoffen en chemische verbindingen zoals bouwstenen voor bioplastics toeneemt, stijgt ook de interesse in industriële biotechnologie die hiervoor nuttige enzymen kan leveren. Schimmels zijn van nature heel efficiënt om de hier voor benodigde enzymen te produceren. Dit doen ze namelijk al voor de productie van voedingsmiddelen en veevoer maar ook voor andere consumentenproducten, zoals wasmiddelen, cosmetica, gezondheidsproducten en geneesmiddelen worden enzymen gebruikt.

Het gebruik van schimmels in de industrie kan nog enorm groeien.

Eeuwenoud gebruik

De kennis van het gebruik van schimmels voor enzymproductie komt voort uit de meer traditionele toepassingen van schimmels bij de productie van voedingsmiddelen. Gebruik van schimmels bij de productie van Japanse rijstwijn voert zelfs terug op een periode van voor onze huidige jaartelling. Sinds de 10e eeuw na Christus worden opzettelijk schimmelsporen toegevoegd tijdens de voedselproductie, waardoor men meer controle kreeg op het product. Tot dit moment was men afhankelijk van schimmelsporen die ‘toevallig kwamen aanwaaien’.

Van gerichte industriële productie van specifieke enzymen met schimmels is voor het eerst sprake in een patentaanvraag van Jokichi Takamine uit 1894 met daarin de beschrijving van amylaseproductie in Aspergillus oryzae onder andere voor de bereiding van alcohol. Vanaf dit moment ging het snel. In 1938 verscheen een eerste Engelstalig tekstboek voor het onderwijs in de industriële mycologie, waarin voor biochemici werkzaam in de industrie, de wereld van schimmels werd uiteengezet. In dit handboek werden verschillende Aspergillus soorten uitgebreid beschreven. Inmiddels zijn er vele tientallen met schimmels geproduceerde enzymen commercieel beschikbaar. Een drietal bedrijven met vestigingen in Nederland: dsm, DuPont en Unilever, hebben hier een grote rol ingespeeld.

Stamverbetering

Aanvankelijk werden schimmels voor industriële toepassing geschikt gemaakt met klassieke stam- en proces-verbeteringstechnieken. Stamverbetering was gebaseerd op selectie van geschikte organismen met hogere productiecapaciteit. Door de ontwikkeling van de moleculaire biologie in de zeventiger jaren van de vorige eeuw werd het mogelijk om schimmels gericht genetisch te modificeren om zo specifieke industriële enzymen te produceren. Zo kon de schimmel niet alleen de eigen enzymen zoals amylases in grotere hoeveelheden produceren, maar ook enzymen van andere schimmels en andere organismen. Dit leidde tot een scala van nieuwe toepassingen. Zoals de productie van het enzym chymosine, een dierlijke enzym dat in de kaasbereiding wordt gebruikt bij het stremmen van het melk en dat normaal gesproken uit kalvermagen wordt geïsoleerd.

Verder werd al snel in diverse onderzoeksgroepen gewerkt aan de productie van farmaceutisch relevante eiwitten, met name insuline voor de behandeling van diabetes. Van dit eiwit kan slechts een heel beperkte hoeveelheid worden geïsoleerd uit dierlijk of menselijk materiaal, waardoor er niet voldoende voor patiënten beschikbaar was. Bovendien kwam later aan het licht dat uit dieren geïsoleerde eiwitten risico’s opleverden voor allergische reacties en besmetting met dierlijke ziekteverwekkers, zoals prionen en virussen. Inmiddels wordt daarom vrijwel alle insuline geproduceerd op basis van industriële biotechnologie waarbij gebruik wordt gemaakt van schimmels.

Fermentatiereactoren waarin gisten en schimmels worden getest voordat ze worden ingezet voor grootschalige productie in de fabriek.

Getty Images

Productiehobbels

Bovengenoemde voorbeelden waren niet meteen succesvol. Al spoedig bleek dat de geproduceerde hoeveelheid van deze schimmelvreemde eiwitten, in geen verhouding stond met de hoeveelheid van schimmeleigen eiwitten. Het bleek dat de schimmelvreemde eiwitten in een rap tempo werden afgebroken door proteases, eiwitsplitsende enzymen, die de schimmel zelf produceert.

Voor het probleem van afbraak door proteases zijn inmiddels wel gedeeltelijke oplossingen gevonden, maar desondanks is het nog steeds één van de grootste struikelblokken bij het efficiënt produceren van niet-eigen eiwitten in schimmels. Inmiddels is wel meer bekend hoe in een veel gebruikte industriële schimmel Aspergillus niger de productie van proteases op genniveau geregeld wordt.

Op basis van die kennis is het mogelijk om proteaseproductie gericht aan te pakken. In een andere industrieel relevante schimmel Trichoderma reesei, bleek proteaseproductie verrassend genoeg totaal verschillend geregeld. Dit geeft aan dat we nog maar weinig weten over de biologische diversiteit van schimmels. Er is dus nog veel te ontdekken om te komen tot een optimale schimmel als fabriek van schimmelvreemde eiwitten.

Om een schimmel meer robuust en algemeen toepasbaar te maken voor industriële schaal zijn er nog meer problemen op te lossen, zoals de zuurstofvoorziening, roerbaarheid van de kweek, zuurproductie en de neiging van schimmels om overal op en aan te groeien. Over de groei van schimmels en de verschillen tussen schimmels onderling is helaas nog weinig toepasbare kennis beschikbaar. Aan de universiteiten van Leiden en Utrecht wordt hier uitgebreid fundamenteel onderzoek aan gedaan.

Chemicaliën

Naast de productie van enzymen en farmaceutische eiwitten, zijn schimmels ook bij uitstek geschikt voor de productie van grondstoffen voor de chemische industrie. Met name organische zuren, zoals citroenzuur, gluconzuur en itaconzuur kunnen schimmels in hoeveelheden van honderden grammen per liter produceren op basis van suikers als uitgangsstof. Deze verbindingen vinden hun toepassing in een breed scala aan toepassingen zoals in de productie van bioplastics.

Het gaat hierbij om complexe biochemische syntheseroutes in de schimmelcel waarbij meerdere genen een rol spelen en waarvoor het afregelen van de syntheseroute zeer belangrijk is. Het verder ontrafelen van de controle en biosynthese systemen zal helpen om nog meer van deze zuren te produceren.

Nieuwe benaderingen zoals de systeembiologie gaan hierbij helpen. Hiermee is het mogelijk om in elk experiment van alle genen, eiwitten en metabolieten een momentopname te maken en zo verschillende condities te vergelijken. Onderzoekers kunnen op die manier aanwijzingen vinden om met gerichte stamverbetering de processen verder te verbeteren en oplossingen te vinden voor productieproblemen zoals proteasevorming, draadvormige schimmelgroei en de controle van biochemische routes.

Lees het volgende artikel van het thema ‘Schimmels’

Biocontrole: schimmels tegen insect en en schimmels

Peter Bakker

Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen

  • Hoe een dode neushoorn de soort kan redden

    Moeder Najin en dochter Fatu zijn de laatste twee noordelijke witte neushoorns ter wereld. Zonder mannetje is het een kwestie van tijd tot de soort uitsterft. Maar onderzoekers werken in het lab aan embryo’s voor een nieuwe generatie. Hun hoop: dode neushoorns een tweede kans …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Dit willen we met stamcellen in Nederland

    Hoe handig zou het zijn als we zieke cellen gewoon door nieuwe cellen konden vervangen? In theorie is dat mogelijk. Zogenaamde stamcellen worden in Nederland ingezet bij bijvoorbeeld leukemie, sikkelcelziekte en multiple sclerose. Maar donorcellen zijn voor een patiënt niet ideaal. En aan lichaamseigen en …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Gaan wetenschap en kunstmatige intelligentie samen?

    ChatGPT, Gemini, DALL-E, en Midjourney. Hoewel deze tools pas pak hem beet twee jaar beschikbaar zijn voor het publiek, zijn ze voor velen niet meer weg te denken uit het leven. Hoe zit dat in de wetenschap? Gebruiken wetenschappers ook artificiële intelligentie (AI) en hoe betrouwbaar is onderzoek dan nog?

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • “We kunnen zoveel leren van planten en micro-organismen”

    Elke maand spreekt Biotechnologie.nl jonge, enthousiaste biotechnologen die midden in het onderzoek staan. Deze maand is dit Lejon Kralemann, post-doc genoomaanpassing van planten, aan de Universiteit Leiden. Lejon Kralemann, post-doc aan Universiteit Leiden, houdt zich niet alleen tijdens werktijd bezig met planten. Hij deelt zijn …

    • Voedsel produceren
  • Patent voor je plant

    Een open route voor machtige, grote zaadveredelingsbedrijven, of een kans voor de kleinere veredelaars? Bij discussies over gentech gewassen spelen discussies over patentrecht steeds weer op, omdat met nieuwe technieken ook nieuwe routes naar patenten zich onthullen. Een diepe duik in de discussies en geschiedenis van patenten op zaden.

    • CRISPR-Cas in je gewas
    • Voedsel produceren
  • DNA geeft (slechte) gewoontes prijs

    Onderzoekers van het Erasmus MC hebben een nieuwe methode ontwikkeld waarmee ze kunnen zien of iemand rookt of gerookt heeft. Is het voorspellen van leefstijl keuzes de volgende stap in forensisch DNA-onderzoek? En wat betekent dit voor onze privacy?

    • Ziekten voorkomen
  • Sleutelen aan stekjes

    Wetenschappers werken aan bomen die meer kooldioxide vastleggen dan normale exemplaren. Hoe veelbelovend zijn deze experimenten voor het compenseren van onze CO2-uitstoot? Bomen leggen het koolstofdioxide dat wij uitstoten vast, maar doen dat niet superdoeltreffend. Sterker nog, van al het zonlicht dat bomen opvangen, gebruiken …

    • Duurzaamheid vergroten
  • “Elke plant vertegenwoordigt een onontdekte wereld die ik wil verkennen”

    Elke maand spreekt Biotechnologie.nl jonge, enthousiaste biotechnologen die midden in het onderzoek staan. Deze maand Rianne Kluck, promovendus plantbiotechnologie aan de Universiteit Utrecht. Biotechnoloog Rianne Kluck is niet alleen actief in het laboratorium; ze deelt haar passie voor biotechnologie ook daarbuiten door evenementen te organiseren …

    • Voedsel produceren
  • Complete synthetische celkern door wereldwijde samenwerking nabij

    Het knutselwerk naar de synthetische cel is weer een stap verder. Een kern met maar liefst zestien door mensen gemaakte chromosomen komt er aan. En dat is een enorme stap. Wat is hier voor nodig en wat hebben we hier nou aan?

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Dolly en Herman op het witte doek

    Jurassic Park. Deep Blue Sea. Margaret Atwoods Oryx and Crake. Al sinds genetische modificatie bestaat, verschijnen genetisch gemodificeerde dieren in boeken en films. Fictie is een spiegel van de maatschappij en laat onze eigen zorgen en hoop zien voor biotechnologie.

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Milieucommissie stemt vóór moderne veredelingstechnieken in EU

    De Milieucommissie van het Europees Parlement heeft afgelopen week ingestemd met soepelere richtlijnen voor moderne gentechnieken (NGTs) in de veredeling. Waarom stemden ze voor de nieuwe wetgeving en betekent dit dat we genetisch aangepast voedsel in de supermarkt gaan zien? Biotechnologie.nl beantwoordt vier prangende vragen.

    • CRISPR-Cas in je gewas
    • Voedsel produceren
  • Insecten kun je veredelen

    Gewassen worden volop veredeld, veedieren gefokt, en met de groeiende interesse in het gebruik van insecten, gaan experts deze kennis nu ook inzetten bij de kweek van insecten. Van lowtech tot hightech, alle kennis komt daarbij van pas. En kijkt men al naar het dierenwelzijn van deze kleine zes-poters?

    • Voedsel produceren
  • Slagingskans ivf vergroten in het lab

    Met behulp van embryo-modellen hopen wetenschappers ivf-behandelingen te verbeteren. Slechts dertig procent van de embryo’s die ontstaan bij ivf, nestelt in na terugplaatsing in de baarmoeder. Vervolgens gaat het bij een kwart van de ingenestelde embryo’s alsnog mis: de vrouwen krijgen aanvankelijk een positieve zwangerschapstest, …

    • Ziekten voorkomen
  • Steengoede reparaties met SublimeStone

    Maastricht staat vol met bouwwerken van mergel. Prachtig om te zien, maar er is één probleem. Omdat de bouwwerken al zo oud zijn, zijn ze meestal flink beschadigd. iGEM-team MSP Maastricht ging daarom op zoek naar een manier om de monumenten te restaureren met behulp …

    • Duurzaamheid vergroten
  • PseuPomona: de redder van onze gewassen

    Door de klimaatverandering is vorstschade bij gewassen een groeiend probleem. iGEM team Wageningen werkte aan een oplossing: gemodificeerde E. coli bacteriën die bloeivertragende eiwitten in de planten brengen. Externe expert professor Remco Offringa, hoogleraar Ontwikkelingsgenetica van Planten aan de Universiteit Leiden, reflecteert op het Wageningse …

    • Voedsel produceren
  • Micro-organisme van de maand december: Aspergillus

    Micro-organismen bestaan in alle soorten en maten. Biotechnologie.nl zet in 2023 elke maand een bijzonder exemplaar in het zonnetje. We eindigen deze serie met Aspergillus niger.

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
  • De eindstand van iGEM 2023

    Aan alle mooie dingen komt een eind. Zo ook aan de iGEM-competitie van 2023. Maar niet zonder feestje. Tijdens de Grand Jamboree in Parijs kwamen maar liefst 400 teams uit 66 verschillende landen samen om elkaars werk te bewonderen, workshops te volgen en natuurlijk om te …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten voorkomen
  • Honden en katten ontwormen brengt nieuwe dreiging met zich mee

    Nederlanders hebben alles over voor de gezondheid en geluk van hun huisdier. Omdat kosten noch moeite gespaard blijven, krijgen de harige metgezellen ook frequent een ontwormingskuur. Maar is dat wel zo verstandig? Stevenen we af op een nieuw resistentieprobleem en hoe kunnen we deze mogelijke dreiging het hoofd bieden?

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Hoeveel CRISPR-Cas in je gewas?

    Afgelopen juli kwam de Europese Unie met een opvallend voorstel: moderne gentechnieken toestaan in de teelt, vrij van extra controles. Volgens dit voorstel mogen telers met deze technieken stukken DNA verwijderen en tot twintig genetische bouwstenen (DNA-‘letters’) toevoegen aan gewassen. Zijn die twintig letters veel …

    • CRISPR-Cas in je gewas
    • Voedsel produceren
  • Van tomatenvirus identificeren tot donororganen matchen

    Al enkele jaren volgt biotechnologie.nl studenten die meedoen aan de studentenwedstrjd iGEM. Elk jaar komen teams met creatieve ideeën die wereldproblemen moeten oplossen. Maar wat gebeurt er na de wedstrijd? Veranderen de ideeën daadwerkelijk de wereld, of liggen de projecten ergens opgeslagen in een stoffige kamer op de universiteit? Biotechnologie.nl bezocht oud-deelnemer Niek Savelkoul.

    • Ziekten voorkomen
  • Met de term ‘maakbaarheid’ omzeil je de discussie

    Het woord ‘maakbaarheid’ wordt vaak gebruikt als een krachtterm om technologische ontwikkelingen te bekritiseren. Maar het herinnert ons ook aan onze morele verantwoordelijkheid, stelt bio-ethicus Seppe Segers. In gesprekken over nieuwe biomedische technologieën hoor je vaak mensen zeggen dat tegenwoordig alles maar maakbaar moet zijn. …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Micro-organisme van de maand november: volvox

    Micro-organismen bestaan in alle soorten en maten. Biotechnologie.nl zet in 2023 elke maand een bijzonder exemplaar in het zonnetje. Ter ere van de laatste twee EK-kwalificaties geven we dit keer het podium aan de teamplayer volvox.

  • Zijn alle embryo’s potentiële mensen?

    In het complexe debat over embryo’s komt vaak het woord ‘potentialiteit’ naar voren. Maar wat betekent dit eigenlijk, en waarom is het zo belangrijk? Zou je bereid zijn een plukje haar af te staan voor wetenschappelijk onderzoek? Of een buisje bloed? En wat als het …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Wanneer is een foetus ‘levensvatbaar’?

    Vanaf welk moment is een foetus levensvatbaar? Dat hangt ervan af welke definitie van ‘levensvatbaarheid’ je gebruikt, stelt ethicus Lien De Proost. En dat heeft mogelijk praktische gevolgen voor ons beleid rond vroeggeboorte en abortus. Stel je twee ouders voor, Anna en Mark, die zich …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Wanneer zeggen we dat iets ‘onnatuurlijk’ is?

    Het begrip ‘natuurlijkheid’ duikt vaak op in discussies over embryo’s uit het lab. Maar wat bedoelen we eigenlijk als we zeggen dat iets ‘onnatuurlijk’ is? In de dialogen over embryo-onderzoek die NEMO Kennislink sinds enkele jaren organiseert, komt zo nu en dan het volgende argument voor: ‘Ik …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Micro-organisme van de maand oktober: de melkzuurbacterie

    Micro-organismen bestaan in alle soorten en maten. Biotechnologie.nl zet in 2023 elke maand een bijzonder exemplaar in het zonnetje. Dit keer de microbe die de menselijke gezondheid al duizenden jaren beschermt: de melkzuurbacterie.

    • Voedsel produceren
  • CRISPR-Cas op het etiket

    Koop je voedsel waar ingrediënten in zitten van genetisch gemodificeerde gewassen? Dan dient de producent dat op het etiket te vermelden, is nu de afspraak. Voor de gewassen die gemaakt zijn met de subtielere variant gene-editing – kleine, soorteigen aanpassingen – geldt dit straks niet, …

    • CRISPR-Cas in je gewas
    • Voedsel produceren
  • Wie maakt het eerste embryo-model?

    Het wetenschappelijke onderzoek naar embryo’s uit het lab gaat razendsnel. De afgelopen maanden belandde het in een stroomversnelling en onderzoekers publiceerden het ene na het andere artikel. Vorige week presenteerden onderzoekers van het Weizmann Institute of Science uit Israël het meest complete model tot nu toe.

    • Ziekten voorkomen
  • CRISPR-Cas in je gewas: alleen onder strenge voorwaarden

    Al sinds haar introductie riep genetische modificatie controverse op, zeker bij toepassing in ons voedsel. Hoe denken Nederlanders er tegenwoordig over? We praten over publieke opvattingen richting GG-gewassen met Dr Lucien Hanssen, directeur van DEINING Maatschappelijke Communicatie en Governance.

    • CRISPR-Cas in je gewas
    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Micro-organisme van de maand september: Agrobacterie

    Micro-organismen bestaan in alle soorten en maten. Biotechnologie.nl zet in 2023 elke maand een bijzonder exemplaar in het zonnetje. Dit keer de ‘plantenhacker’ agrobacterie.

    • Voedsel produceren
  • Nederlandse studenten in race voor wereldverbetering

    Wat kan biotechnologie betekenen voor deze wereldproblemen? Studenten bundelen hun krachten om innovatieve oplossingen te vinden tijdens de internationale wedstrijd iGEM. Dit jaar extra speciaal, want de competitie viert haar kristallen jubileum.

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Zijn er al GMO’s in Europa?

    Als het aan de Europese Commissie ligt, zien we in de toekomst steeds vaker (kleine) genetische aanpassingen in de landbouwgewassen. Maar hoe zit dat nu, anno 2023? Hebben we al genetisch aanpaste producten in Europa? En misschien zelfs al in de schappen?

    • CRISPR-Cas in je gewas
    • Voedsel produceren
  • Micro-organisme van de maand augustus: Pyrolobus fumarii

    Terwijl Nederland de afgelopen maand redelijk koel bleef, teisterden hittegolven Zuid-Europa. Maar zelfs 36 graden is kinderspel voor het micro-organisme dat we deze maand in het brandend hete zonnetje zetten: Pyrolobus fumarii.

    • Ziekten genezen
  • Waarom is er nog geen effectief vaccin tegen malaria?

    Gezonde mensen inspuiten met levende malariaparasieten. Het klinkt bizar. Toch lijkt dit de meest effectieve manier om mensen eens en voor altijd tegen malaria te beschermen. Dat is broodnodig, want deze venijnige infectieziekte kost elk jaar meer dan een half miljoen mensenlevens. Het aantal dodelijke …

    • Ziekten voorkomen
  • Slanker neefje ontdekt van DNA-knipper CRISPR

    Amerikaanse onderzoekers hebben in schimmels en dieren een variant van een genbewerkingsgereedschap ontdekt, dat ze eerder alleen uit micro-organismen kenden. De nieuwe variant maakt gentherapie in de toekomst wellicht makkelijker, maar daar zijn wel nog verdere ontwikkelingen voor nodig.

    • Ziekten genezen
  • Zeven vragen over nieuwe gentechnieken in ons voedsel

    Na ruim twee jaar aan onderzoek en discussies komt de Europese Commissie met een nieuw wetsvoorstel rondom het gebruik van gentechnologie in voedselgewassen. Wat betekent dit voor de producten in onze boodschappenmandjes?

    • Voedsel produceren
  • Is het wel veilig, dat CRISPR-Cas in je gewas?

    Genetische technieken veranderen het DNA, bedoeld en onbedoeld. Het kan onverwachte verandering in een gewas opleveren: misschien wordt de plant er wel giftig van, of ontstaan er nieuwe allergenen. Risico’s zijn niet uit te sluiten. Maar bij klassieke veredeling en zelfs voortplanting in de natuur gebeurt dat ook. Hoe groot is het gevaar van knutselen met DNA?

    • CRISPR-Cas in je gewas
    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Micro-organisme van de maand juli: ideonella sakaiensis

    Micro-organismen bestaan in alle soorten en maten. Biotechnologie.nl zet in 2023 elke maand een bijzonder exemplaar in het zonnetje. Deze maand een microbe die smult van ons afval, de plastic-etende Ideonella sakaiensis. Zonder plastic zijn we nergens. Het is een fantastisch materiaal waar we met z’n …

    • Duurzaamheid vergroten
  • CRISPR-Cas in je gewas: GGO’s op vakantie

    Als je dit jaar naar de VS, Canada, Zuid-Amerika, of Zuid-Afrika op vakantie gaat, zou je zomaar een genetisch gemodificeerd product tegen kunnen komen in de supermarkt. Bijvoorbeeld de niet-bruinende Arctic Apple, of koolzaadolie gemaakt van herbicideresistente koolzaad in de VS. In Nederland en de …

    • CRISPR-Cas in je gewas
    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • CRISPR-Cas in je gewas: Waarom? 

    Een toekomst met genetisch gemodificeerde (GM) gewassen lijkt in Europa dichterbij dan gedacht. De Europese Commissie hoopt begin juli een voorstel te doen voor aanpassing van de regelgeving. Hierdoor zou het voor plantenveredelaars makkelijker kunnen worden om bepaalde genetische technieken in te zetten. Waarom staat de regelgeving ter discussie en wat hebben we aan CRISPR-Cas in ons gewas? 

    • CRISPR-Cas in je gewas
    • Voedsel produceren
  • Vinden zonder te zoeken, dat is de winst van eDNA

    Wat hebben een bedwants en de zeldzame Yangtze bruinvis met elkaar gemeen? Ze zijn allebei lastig te vinden, zelfs als je zeker weet dat ze er zijn. Met de techniek eDNA hoef je alleen maar ronddwarrelende fragmenten van hun DNA te vangen, om aan te tonen dat ze er zijn. Het werkt ook om hele waterecosystemen in beeld te krijgen. En het lijkt nog sneller, goedkoper en preciezer ook. “Met eDNA hoef je de soorten niet te zoeken, om er achter te komen dat ze er zijn.”

    • Duurzaamheid vergroten
    • Ziekten voorkomen
  • Micro-organisme van de maand juni: Candida albicans

    Micro-organismen bestaan in alle soorten en maten. Biotechnologie.nl zet in 2023 elke maand een bijzonder exemplaar in het zonnetje. Dit keer geven we het podium aan Candida albicans, een schimmel die vooral bij veel vrouwen frustratie opwekt. De zomer is eindelijk in zicht en met …

    • Ziekten genezen
  • Biotechnologie tussen de alledaagse boodschappen

    Biotechnologie is niet iets van de toekomst. In de supermarkt om de hoek vind je allerlei alledaagse producten gemaakt met deze technologie. Wist je bijvoorbeeld dat we chocola te danken hebben aan biotechnologie? En cola light?

    • Voedsel produceren
  • Natuurlijk is het onnatuurlijk

    Een toekomst met CRISPR-Cas gemodificeerde gewassen in Europa lijkt dichtbij. Genetisch gemodificeerde (GM) gewassen kennen een geschiedenis van protesten, waar het thema natuurlijkheid vaak terugkomt. Wat bedoelen we met natuurlijkheid?

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Micro-organisme van de maand mei: Thiomargarita magnifica

    Zijn naam doet denken aan een dampende pizza of een tropische cocktail, maar je vindt Thiomargarita magnifica niet op menukaarten. Technisch gezien hoort hij ook niet thuis op een lijst van micro-organismen.

    • Duurzaamheid vergroten
  • Bloed uit het lab

    Als het aan Sanquin-onderzoekers ligt, komt bloed in de toekomst niet meer van donoren maar uit het lab. Anne van Kessel nam een kijkje. Een hal vol met gigantische bioreactoren. De cilindrische vaten vol met bloed. Geen gedoneerd bloed, maar bloed dat gemaakt is in …

    • Ziekten genezen
  • Hoe we microalgen op ons bord krijgen

    Oorlog, de druk op het milieu en de toenemende wereldbevolking bedreigen de voedselzekerheid. We kunnen eiwitten, een van de belangrijkste macronutriënten, en andere voedingsstoffen ook op een andere manier verkrijgen: via (micro)algen. Waarom eten we die nog niet op grote schaal en wat moet er veranderen om dat te bereiken?

    • Voedsel produceren
  • Ethisch dilemma verstopt tussen paaseieren

    Het is Pasen! Dat betekent voor veel mensen een lekker gekookt eitje bij het ontbijt, al dan niet geverfd in vrolijke kleuren. Maar achter de schermen van de legindustrie gaat nog altijd veel leed schuil.

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Micro-organisme van de maand april: bakkersgist

    Eieren zoeken, paasstol inslaan en natuurlijk heel veel paasbrood eten: 9 en 10 april is het weer Pasen. Het kenmerkende paasbrood met amandelspijs, rozijnen en krenten hebben we te danken aan het micro-organisme van deze maand: bakkersgist.

    • Voedsel produceren
    • Ziekten voorkomen
  • Twee mannen met een kunstbaarmoeder

    Een kunstbaarmoeder kan hoopvol uitpakken voor (homo)stellen met een kinderwens, maar dramatisch voor vrouwen met een abortuswens. Bio-ethicus Naomi Jacobs onderzoekt wat de kunstmatige baarmoeder voor ons kan betekenen. Stel je voor dat twee mannen een biologisch kindje kunnen krijgen zonder tussenkomst van een vrouw. …

    • Ziekten genezen
  • Medicijnetende microben maken water schoon

    In sloten, meren en rivieren in Nederland meten experts steeds meer medicijnresten. Micro-organismen blijken de ene stof beter af te breken dan de andere: paracetamol bijvoorbeeld wel, maar diclofenac niet. “We willen microben nog meer inzetten om zo veel mogelijk vervuilende stoffen helemaal uit het water te halen.”

    • Duurzaamheid vergroten
  • Huisdier op herhaling

    Het laten klonen van huisdieren is in China booming business. In Nederland is dat verboden, maar je kunt wel een gekloonde versie van je huisdier importeren. Ideaal zou je zeggen, want je krijgt een jonge versie van je huisdier terug. Maar is het wel ethisch verantwoord om je huisdier te laten klonen?

    • Ziekten voorkomen
  • Virussen voedsel voor eencelligen

    Lockdowns, thuiswerkadvies en de anderhalvemeterregel: het coronavirus ontwrichtte ons leven. Nu blijkt dat er gewoon microscopische wezens, genaamd trilhaardiertjes, bestaan die virussen opsmikkelen en zo ontmantelen. Kunnen we dit soort viruseters trainen om gevaarlijke ziekteverwekkers op te eten en ons zo te beschermen tegen epidemieën?

    • Ziekten voorkomen
  • Bacteriën bootsen bladeren na 

    We moeten van het gebruik van fossielen brandstoffen af. Kunstmatige fotosynthese biedt mogelijk een oplossing. Kunnen we koolstofdioxide hergebruiken en omzetten in duurzame brandstoffen met behulp van licht?

    • Duurzaamheid vergroten
  • Micro-organisme van de maand maart: Naegleria fowleri

    Ben je gesteld op je hersenen? Blijf dan weg bij het micro-organisme dat we deze maand uitlichten: de hersenetende Naegleria fowleri.

    • Ziekten genezen
  • Software sleutelt aan eiwitten

    Zoeken naar betere eiwitten is nu nog een kwestie van trial-and-error. Met kunstmatige intelligentie maakt de software van start-up Cradle in Delft het sleutelen aan eiwitten laagdrempeliger.

    • Duurzaamheid vergroten
    • Ziekten genezen
  • Kaas zonder koe

    Kaas maken zonder dat er een dier aan te pas komt. Dat kan als gisten het benodigde melkeiwit maken. “We gebruiken micro-organismen als cel-fabriekjes om een specifiek ingrediënt te maken.” “Ja luitjes, de droom van ons team is realiteit geworden. Een kleine klomp erg echte …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Micro-organisme van de maand februari: E. coli

    In de wereld van de biotechnologie staat de bacterie E. coli bekend als het favoriete ‘huisdier’ in de laboratoria.  Zo bouwden biotechnologen E. coli om tot een productiefabriek van onder andere biobrandstoffen, insuline, ethanol en lactaat.

    • Duurzaamheid vergroten
    • Ziekten genezen
  • Een duurzamere toekomst met bacteriën

    Dankzij genetischemodificatietechnieken is er steeds meer mogelijk. Wat kunnen bacteriën als levende fabriekjes in de toekomst voor ons betekenen? Biotechnologie.nl zet vijf toekomstige toepassingen op een rijtje.

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
  • De evolutie van de voedselproductie

    Biotechnologie is niet alleen van deze tijd. Voedsel en biotechnologie gaan al tienduizenden jaren hand in hand. Biotechnologie.nl bespreekt vijf tijdperken van ons voedsel en de productie ervan. 

    • Voedsel produceren
  • Micro-organisme van de maand januari: Deinococcus radiodurans

    De dagen zijn kort en de temperatuur laag. Tijd voor handschoenen, mutsen en sjaals. Micro-organismen kunnen heel wat meer hebben dan wij mensen. Neem de rode bacterie Deinococcus radiodurans die zelfs bij een temperatuur van -170 graden Celsius overleeft.

    • Duurzaamheid vergroten
  • Bacteriën als levende fabriekjes: vijf toepassingen

    Producten die gemaakt zijn met genetische gemodificeerde bacteriën, zijn niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Biotechnologie.nl zet vijf alledaagse toepassingen van genetisch gemanipuleerde bacteriën op een rijtje.

    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
  • Wat kunnen we (niet) met CRISPR-Cas?

    Misschien heb je weleens gehoord van CRISPR-Cas, of simpelweg CRISPR. Het is een moleculair gereedschap dat DNA eenvoudig aanpast. Maar wat kunnen wetenschappers daar precies mee? En wat niet?

    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Embryo’s uit het lab: waar staan we?

    Met embryo-modellen kunnen wetenschappers de vroege embryonale ontwikkeling onderzoeken. Wat heeft dit jonge onderzoeksveld al opgeleverd?

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Embryo-modellen uit het lab: wat kun je ermee?

    Met embryo-modellen kunnen wetenschappers onderzoeken hoe ziektes ontstaan en mogelijke medicijnen hiervoor testen.

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Embryo’s uit het lab: mini-mens of klompje cellen?

    Wetenschappers kunnen met menselijke cellen een model van een embryo maken om zo meer te leren over cruciale fases in de embryonale ontwikkeling. Wat zou je ervan vinden als wetenschappers met menselijke cellen een model van een embryo maken? Om meer te leren over de …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Beleef de evolutie

    Vier miljard jaar geleden gebeurde er iets bijzonders op onze planeet: het eerste leven op aarde ontstond. biotechnologie.nl neemt je in een interactieve infographic mee langs belangrijke stappen in de evolutie. Hoe denk jij dat het verder gaat?

  • Water ontzouten met bacteriën

    Droogte, een stijgende zeespiegel en bodemdaling zorgen voor steeds zouter grondwater: een gevaar voor de akkerbouw. Maastrichtse studenten willen dit oplossen met cyanobacteriën die water ontzouten.

    • Duurzaamheid vergroten
  • Vogelgriep bestrijden met bacteriën

    Groningse studenten werken aan een preventieve behandeling tegen vogelgriep waarbij bacteriën het virus bestrijden. Die bacteriën zijn genetisch gemodificeerd, waardoor ze zogenaamde nanolichamen uitscheiden in de longen van kippen. Die moeten bescherming bieden tegen het virus.

    • Ziekten voorkomen
  • De lange weg van het lab naar nieuwe kankertherapie

    Leidse studenten van het iGEM team willen met nanodeeltjes een nieuwe therapie tegen hoofd-halskanker ontwikkelen. Het idee van dit studententeam is een mogelijk alternatief voor de huidige therapieën, die geplaagd worden door ingrijpende bijwerkingen.

    • Ziekten genezen
  • Op reis langs bekende denkers in de evolutie

    Wie waren de wetenschappers die ons begrip van evolutie hebben gevormd? Stap maar in, want biotechnologie.nl neemt je mee in een tijdmachine langs de grote denkers in de evolutie, zoals Charles Darwin, Gregor Mendel en Fred Sanger.

    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
  • 5 vragen over boostervaccinaties

    De boostercampagne is in volle gang. De komende maanden kan iedereen boven de 12 jaar een herhaalprik krijgen tegen corona. Maar waarom is dat nodig?

    • Ziekten voorkomen
  • Voedsel kweken in het donker

    Ons dagelijks maaltje vraagt veel van de natuurlijke hulpbronnen en hongert de aarde langzaam uit. Onlangs groeiden wetenschappers plantenweefsel en algen zonder licht. Kunnen we zo – in hoge, donkere gebouwen – onze voedselketen duurzaam draaiende houden en 10 miljard monden voeden in 2050?

    • Voedsel produceren
  • Op zoek naar de stamboom van het leven

    Wetenschappers proberen al decennialang een stamboom van alle levende wezens op aarde te maken. Die boom bevat dus mensen, maar ook bijvoorbeeld hagedissen, schimmels en bacteriën. Uit de stamboom kunnen wetenschappers informatie halen die helpt bij het ontwikkelen van medicijnen en het aanpassen van gewassen.

    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
  • Verruimt de Kamer na 20 jaar de Embryowet?

    In de Tweede Kamer lopen diepe overtuigingen over het leven zwaar uiteen. Dat was te merken in het debat over medische ethiek dat 2 juni voor het eerst plaatsvond met de nieuwe minister van Volksgezondheid. De agenda van het commissiedebat verraadt dat er al enige …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Nederlanders niet principieel tegen dieren als orgaandonor

    Het afgelopen jaar besteedden we op NEMO Kennislink aandacht aan ‘het dier als donor’. We organiseerden in samenwerking met het Rathenau Instituut dialogen. Hieruit kwam naar voren dat de meeste dialoogdeelnemers niet tegen verder onderzoek naar de inzet van dieren zijn om het donororganentekort op …

    • Ziekten genezen
  • Ga met NEMO Kennislink in gesprek over namaak-embryo’s

    Nederlandse wetenschappers gaan uit menselijke cellen een namaak-versie van een embryo maken. Hoe moeten we dit noemen, wat is het, is het een vorm van leven en welke bescherming moet het krijgen? In Nederland gaat dit jaar een bijzonder project van start: het GREAT-onderzoeksproject. Wetenschappers …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Bescherming tegen bacteriën? De oplossing komt van haaienhuid

    Wat kunnen innovatiewetenschappers leren van de natuur? Deze vraag staat centraal in de studie van biomimicry. Deze week: hoe wetenschappers haaienhuid gebruiken als inspiratie voor antibacterieel wondverband. Scherpe tanden. Grote rugvin. Kille ogen. Waarschijnlijk zijn dit je eerste associaties met haaien. Toch zijn dit niet …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Een prik tegen hiv

    Het hiv-virus muteert te snel om er een ouderwets vaccin voor te ontwikkelen. Tijdens de coronapandemie raakte de ontwikkeling van RNA-vaccins in een stroomversnelling. Kunnen deze vaccins wél beschermen tegen hiv? Vaccins maken we tegen allerlei infectieziekten, van rodehond tot het coronavirus. Een succesvol vaccin …

    • Ziekten voorkomen
  • Hoe de coronapandemie zich nu verder ontwikkelt

    Ondanks de hoge besmettingscijfers gaat er een voorzichtig optimistische golf door Europa: het einde van de coronapandemie zou wel eens in zicht kunnen komen. Dat komt mede door de milde omikronvariant. Juichen we niet te vroeg? Eerst was er alfa, toen delta en nu omikron. …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Nog meer vragen over boostervaccinaties

    In een eerdere Q&A beantwoordden we al enkele vragen over boostervaccinaties, maar er blijken nog veel meer vragen te leven bij onze lezers. Daarom legt NEMO Kennislink in dit artikel nog een aantal vragen voor aan vaccinoloog Gideon Kersten. Gideon Kersten is bijzonder hoogleraar vaccinontwikkeling …

    • Ziekten voorkomen
  • Gevaccineerd, maar toch corona

    Bijna iedereen kent wel iemand die gevaccineerd is maar de afgelopen maanden toch corona heeft gekregen, en met omikron lijkt dit aantal alleen maar toe te nemen. Maar is dat ook echt zo, en kunnen we deze infecties voorkomen met boostervaccinaties? Nog steeds belanden mensen …

    • Ziekten voorkomen
  • Vijf vragen over CRISPR-Cas

    Vorige week ontving de eerste mens ooit een genetisch gemodificeerd donorhart van een varken. Dit is mede mogelijk door de techniek CRISPR-Cas. Daarmee passen wetenschappers DNA aan om afstoting van het donorhart te voorkomen. Op 7 januari 2022 transplanteerden chirurgen een varkenshart naar een 57-jarige …

    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Artsen transplanteren varkenshart naar mens

    In Amerika hebben artsen afgelopen vrijdag voor het eerst een hart van een genetisch gemodificeerd varken in een patiënt getransplanteerd. Dat is twee maanden na de Donordialoog van NEMO Kennislink en het Rathenau-instituut. De techniek die toen als sciencefiction klonk, komt daarmee ineens dichterbij. Gaat …

    • Ziekten genezen
  • Overal elektriciteit, maar nergens batterijen

    Van de bewegingen die je maakt, tot het licht dat op de muur valt – het barst van gratis energie in onze wereld. Onderzoekers van de TU Delft werken aan een batterijloze technologie om deze energie te benutten. Een door hen ontwikkelde GameBoy toont aan …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Zeven vragen over coronamedicijnen

    Nu het coronavirus opnieuw zijn opmars maakt, worden medicijnen tegen Covid-19 steeds belangrijker om de druk op de ziekenhuizen te verlichten. NEMO Kennislink beantwoordt zeven vragen over coronamedicijnen. Met de corona-uitbraak in 2019 barstte de zoektocht los naar medicijnen tegen het coronavirus. Wetenschappers ontwikkelden nieuwe …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Zes vragen over de boosterprik

    De boostercampagne is inmiddels ook in Nederland op gang gekomen. Maar waarom hebben we die boosterprik eigenlijk nodig? NEMO Kennislink stelde vaccinoloog Anke Huckriede zes vragen over de boosterprik. Anke Huckriede is hoogleraar vaccinologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, waar ze onderzoek doet naar vaccinontwikkeling en …

    • Ziekten voorkomen
  • CRISPR als open source: probleem of oplossing?

    Gewassen met hogere opbrengst kweken, broeikasgassen in de atmosfeer verminderen, fossiele brandstoffen vervangen en geneesmiddelen ontwikkelen. Het is allemaal mogelijk met de DNA-bewerkingstechniek CRISPR-Cas. Zou die techniek daarom niet voor iedereen toegankelijk moeten zijn? De Wageningen Universiteit stelt een voorbeeld en geeft vijf CRIPSR-patenten vrij. …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • ‘Ik dacht ineens: waarom geven we onze patenten niet gewoon weg?’

    Gewassen met een hogere opbrengst maken en die laten groeien om daarmee de wereldvoedselvoorziening te helpen verbeteren. Dat hoopt microbioloog John van der Oost te bereiken met het vrijgeven van vijf CRISPR-patenten voor non-profitorganisaties. Maisplanten die bestand zijn tegen extreme hitte, tarwe die vrolijk groeit …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Vijf vragen over corona bij kinderen

    De coronabesmettingen nemen weer flink toe, dit keer met name onder kinderen. NEMO Kennislink sprak met kinderarts en epidemioloog Patricia Bruijning over corona bij kinderen. Patricia Bruijning is kinderarts-epidemioloog aan het UMC Utrecht, waar ze onderzoek doet naar de verspreiding van infectieziektes en hoe ze …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Orgaan krijgt opknapbeurt

    Honderden patiënten wachten op een donororgaan. Het aanbod is onvoldoende en de kwaliteit van de beschikbare organen daalt. Groningse onderzoekers bekijken of de keuring van donororganen beter kan en of ze organen kunnen opknappen. De twee varkensnieren zijn 24 uur gekoeld en hebben zuurstof gekregen. …

    • Ziekten genezen
  • Gouden nanodeeltjes imiteren hersencellen

    Kunstmatige intelligentie zit in veel computertoepassingen, maar vergt veel rekenkracht en energie. De Universiteit Twente onderzoekt hoe chips op basis van klassieke computermaterialen als goud en silicium op dezelfde manier kunnen werken als onze hersenen. Dat zou computers veel zuiniger maken. Het ontgrendelen van je …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Organische chips communiceren als levende cellen

    Om onze hersenen zo goed mogelijk te imiteren moet je vergelijkbare bouwstenen gebruiken, organische materialen dus. Daarmee probeert Yoeri van de Burgt van de TU Eindhoven efficiënte, energiezuinige en goedkope chips te maken, ofwel een brein-op-een-chip. Rekenen en informatie verwerken zoals ons brein dat doet …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Antwoorden op morele vragen vind je niet in de natuur of het wetboek

    In een discussie over donordieren deden zowel voor- als tegenstanders een beroep op de natuur: ‘Zo heeft de natuur het niet bedoeld’, maar ook: ‘Mensen zijn nou eenmaal nieuwsgierig’. Deze drogredenen houden geen stand, volgens argumentatiespecialist Paula Steenwinkel. 7 november vindt in NEMO Science Museum …

    • Ziekten genezen
  • Levensreddende varkens

    Om het tekort aan orgaandonoren op te lossen passen onderzoekers in Duitsland het DNA van varkens zo aan dat hun organen geschikt zijn voor mensen. NEMO Kennislink ging op bezoek bij de varkens die wellicht binnen een paar jaar mensenlevens kunnen redden. Verspreid over een …

    • Ziekten genezen
  • Misschien begon het leven toch in een druppeltje

    Er is niet veel nodig om kleine, robuuste druppeltjes te laten ontstaan die zelfstandig kunnen groeien, zo laten experimenten van Nijmeegse onderzoekers zien. Of zo’n actief druppeltje ooit de start van het allereerste leven was, kunnen ze niet met zekerheid zeggen, maar ze weerleggen hiermee …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Menselijke organen van dierlijke herkomst

    Om oplossingen te vinden voor patiënten met een ziek orgaan, onderzoeken wetenschappers onder andere of ze menselijke organen in dieren kunnen laten groeien. Dit voorjaar lukte het wetenschappers om menselijke cellen te laten groeien in apenembryo’s. Het is de recentste bijdrage aan een snel ontwikkelend …

    • Ziekten genezen
  • Onsterfelijke mensen met dure varkensorganen – en andere doemscenario’s

    Als we menselijke organen in varkens kunnen kweken, creëren we dan verschrikkelijke wezens? Krijgen alcoholverslaafden elk jaar een nieuwe lever? In gesprek met argumentatiespecialist Paula Steenwinkel over (ir)reële doemscenario’s. Als je ernstig ziek bent, is een orgaantransplantatie soms je enige kans op overleven. Maar de …

    • Ziekten genezen
  • Liever een varkensnier dan van een overleden mens

    In de verre toekomst hoeven nierpatiënten misschien niet meer te wachten op een menselijke orgaandonor. Zeven nierpatiënten gaan in gesprek over de wenselijkheid van donordieren. De deelnemers kennen elkaar niet, maar ze delen een ervaring: allemaal ondergingen ze een niertransplantatie. Lianne Tijhaar via Canva De …

    • Ziekten genezen
  • Sneller nieuwe aardappelrassen door zelfbevruchting

    In de toekomst krijgen we sneller nieuwe aardappelrassen met gunstige eigenschappen. Wageningse en Chinese wetenschappers ontdekten een zelfbevruchtingsgen in de aardappelplant dat het veredelingsproces versnelt. Wat eten we vanavond? Hutspot, boerenkoolstamppot, puree of toch maar een patatje? Sinds de aardappel in de zestiende eeuw vanuit …

    • Voedsel produceren
  • Als je burgers betrekt bij een gevoelig vraagstuk

    Dit najaar mogen burgers meepraten over de wenselijkheid van donordieren. Maar hoe wenselijk is het om burgers te betrekken bij zo’n gevoelig onderwerp? In de toekomst kunnen we mogelijk menselijke organen laten groeien in dieren, of dieren genetisch aanpassen zodat hun organen geschikt zijn voor …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • In de toekomst eten microben je frisdrankfles

    Door frisdrankflessen netjes weg te brengen naar het inzamelpunt doen we ons best om plastic afval apart in te leveren. Toch wordt bijna de helft van het ingeleverde verpakkingsafval niet gerecycled. Sommige kleine beestjes peuzelen plastics op. Kunnen zij zich een weg door ons afval …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Gedrag micro-organismen voorspelt mond- en keelkanker

    Amerikaanse wetenschappers hebben een test ontwikkeld om mond- en keelkanker in een vroeg stadium te diagnosticeren. Het enige wat ze van de patiënt nodig hebben, is een beetje spuug. Het Amerikaanse voedsel- en geneesmiddelenbureau (FDA) bestempelde de test als veelbelovend. Keelpijn, opgezette klieren en pijn …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Zes vragen over de bijwerkingen van coronavaccins

    Nu de vaccinatiegraad oploopt, komen er meer vragen over de bijwerkingen van de coronavaccins. Wat kan je precies verwachten na je vaccinatie? NEMO Kennislink stelde zes vragen aan immunoloog Marjolein van Egmond. 1. Welke bijwerkingen kan ik verwachten van een coronavaccin? ↑ “Alle vaccins geven …

    • Ziekten voorkomen
  • Vermindert een coronavaccinatie long covid?

    Zowel in binnen- als buitenland zijn er meldingen van mensen met long covid die opknappen na hun vaccinatie. Kan een vaccin langdurige klachten na corona verlichten? Buitenlandse cijfers wijzen erop dat vaccinatie helpt tegen long covid. Pixabay, torstensimon via CC0 Vorige week verdwenen er bijna …

    • Ziekten genezen
  • ‘Het is zonde dat er met zoveel onderzoek niets wordt gedaan’

    Vaak komen wetenschappelijke inzichten niet verder dan een publicatie. Biomedisch onderzoeker Dan Jing Wu vindt dat maar niks en start daarom zelf een bedrijf om haar resultaten verder te ontwikkelen. Biomedisch ingenieur, ondernemer, wetenschapscommunicator, tassenontwerper, Faces of Science-blogger en sinds kort ook nog gepromoveerd wetenschapper: …

    • Ziekten genezen
  • Zelfmoordgen doodt vrouwtjesmuggen in Florida

    In Florida zie je ze vliegen: genetisch gemodificeerde gelekoortsmuggen. Daarmee wil het Britse bedrijf Oxitec de hoeveelheid gelekoortsmuggen, dragers van levensbedreigende ziekten, met 95 procent terugdringen. Maar niet iedereen denkt dat GMO-muggen vrijlaten de beste manier van bestrijding is. Nu het kabinet de coronamaatregelen versoepelt, …

    • Ziekten voorkomen
  • Een dier als donor

    Om het tekort aan donororganen op te lossen, kunnen wetenschappers in de toekomst misschien menselijke organen in dieren laten groeien. Of dierlijke organen zo aanpassen dat mensen ze kunnen gebruiken. Maar zit de wereld daarop te wachten? Daarover gaat de nieuwe dialoog ‘Het dier als …

    • Ziekten genezen
  • ‘Er gaat een doos van Pandora open wanneer je genetische modificatie van nageslacht toestaat’

    Stel dat we het DNA van ons nageslacht willen aanpassen, hoe zou dit dan juridisch geregeld kunnen worden? Jurist en filosoof Britta van Beers denkt dat we vooral aanlopen tegen bestaande wetten en verdragen. De afgelopen twee jaar spraken duizend mensen tijdens de DNA-dialoog met …

    • Ziekten voorkomen
  • Kunstmatige intelligentie vindt nieuwe antibiotica

    Steeds meer bacteriën bouwen resistentie op tegen antibiotica, wat leidt tot schaarsheid van deze bacteriedodende stofjes. Wetenschappers van de universiteit Leiden vonden met kunstmatige intelligentie 42 nieuwe, potentiële antibiotica in een familie van bodembacteriën. Een simpele snee in je hand, gevolgd voor een bacterie-infectie kon …

    • Ziekten genezen
  • Alcoholvrij, maar toch lekker

    Alcoholvrij bier neemt in populariteit toe, mede door de verbeterde smaak. Hoe hebben brouwers dit voor elkaar gekregen, en kan het nog beter? Steeds meer mensen drinken ook af en toe een alcoholvrij biertje. Flickr.com by Waldopepper via CC BY-NC 2.0 Veel bierliefhebbers proberen deze …

    • Voedsel produceren
  • Vijf vragen over de coronavarianten

    Door de komst van nieuwe coronavarianten heeft het kabinet gekozen voor strengere maatregelen, zoals de avondklok. Hoe zit het nu met die varianten? NEMO Kennislink geeft antwoord op vijf vragen. 1. Hoeveel coronavarianten zijn er? ↑ Het coronavirus muteert continu, maar wetenschappers beschouwen niet ieder …

    • Ziekten genezen
  • Zo denken Nederlanders over het aanpassen van embryo-DNA

    Als je er ernstige ziektes mee kunt voorkomen, vinden de meeste mensen het een goed idee om het DNA van embryo’s aan te passen. Dit is de belangrijkste conclusie uit het rapport ‘Resultaten van de DNA-dialoog – Zo denken Nederlanders over het aanpassen van embryo-DNA’ …

    • Ziekten voorkomen
  • Computer voorspelt vorm van bouwstenen van het leven

    Met een zelflerend algoritme hebben Britse wetenschappers nauwkeurig de driedimensionale vorm van zo’n honderd eiwitten, de bouwstenen van het leven, voorspeld. Met dit nieuwe computerprogramma maken wetenschappers in de toekomst sneller en makkelijker medicijnen. Sinds de corona-uitbraak ontwikkelen wetenschappers wereldwijd vaccins en medicijnen tegen het …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • De dunne scheidslijn tussen beter maken en verbeteren

    Hyperintelligent, ijzersterk, voor eeuwig jong, sneller dan de rest. Iedereen mijmert wel eens over hoe het is om een superheld te zijn. In zijn boek Supermens laat Peter Joosten zien wat er nu al kan, wat er gaat komen en waarom we daar goed over …

    • Ziekten voorkomen
  • Kunstmatige mini-bacterie zet afweer op scherp tegen tumor

    Piepkleine deeltjes die lijken op een bacterie zijn in staat om het immuunsysteem wakker te schudden, waardoor tumorcellen vatbaar worden voor antikankermedicijnen. Opvallend genoeg begon dit allemaal met een oud vaccin tegen tuberculose. Op het eerste gezicht lijkt er weinig verband te zijn tussen een …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Zeven vragen over het RNA-vaccin

    Twee van de vier coronavaccins die in Nederland worden gebruikt, zijn zogeheten RNA-vaccins. Wat is een RNA-vaccin en wat kunnen we ervan verwachten? Diverse experts geven antwoord op zeven vragen. Twee vaccins die in Nederland worden gebruikt, van Pfizer/BioNTech en Moderna, werken met een techniek …

    • Ziekten voorkomen
  • Panty’s van de huttentut

    Tijdens de feestdagen hijst een groot deel van Nederland zich weer in een panty en feestjurk. Maar dit kledingstuk wordt niet milieuvriendelijk gemaakt. Misschien vieren we daarom de jaarwisseling van 2030 wel in panty’s gemaakt van het plantje genaamd huttentut. Voor de productie van nylon, …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Wetenschappers volgen virusinfectie live in cel

    Om een vijand tijdens een oorlog te verslaan, kun je zijn aanvallen bestuderen om zo zijn zwakke plek te achterhalen. Hetzelfde geldt voor oorlog op moleculair niveau waarbij virussen cellen binnenvallen. Utrechtse wetenschappers waren de eerste ooggetuigen van deze strijd. De wetenschappers ontwikkelden een methode …

    • Ziekten genezen
  • Voedzamere groenten door bodembacteriën

    Dezelfde spruitjes op je bord, maar dan nog veel gezonder. Dit proberen onderzoekers te bereiken met een nieuwe methode. Groenten voedzamer maken lukt al via veredeling, maar dit kost veel tijd. Utrechtse wetenschappers versnelden het proces door bacteriën in te zetten. “Vijf hapjes groente omdat …

    • Voedsel produceren
  • CRISPR in de strijd tegen corona

    Wetenschappers gebruiken allerlei nieuwe technieken om het coronavirus te bestrijden. CRISPR-Cas lijkt een veelbelovende kandidaat om ons verder te helpen met het detecteren en elimineren van COVID-19, maar we zijn er nog niet. Met de specifieke enzymen van de CRISPR/Cas9-technologie kan tegenwoordig zeer nauwkeurig in …

    • Ziekten voorkomen
  • In het ziekenhuis van de toekomst beland je vóórdat je ziek wordt

    Ziekenhuizen gebruiken steeds vaker slimme technologieën om de gezondheid van patiënten in kaart te brengen. Wat moeten artsen en onderzoekers doen met al die informatie? Medisch-ethicus Boy Vijlbrief ontwikkelt een nieuw ethisch kader voor het Erasmus MC. Ethicus Boy Vijlbrief: “Ik faciliteer mijn collega’s om …

    • Ziekten voorkomen
  • De zoektocht naar een oplossing voor veroudering

    Als je ouder wordt, worden je cellen ook ouder. Wat als we dat proces terug kunnen draaien? Dat is het ultieme doel van wetenschappers die ouderdomsziektes willen genezen. Als iemand oud wordt en sterft, vinden we dat heel normaal. Iedereen wordt oud, veel mensen worden …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Een coronavaccin uit insectencellen

    Wageningse wetenschappers werken sinds april aan een coronavaccin, gemaakt met insectencellen. Hoe staat de ontwikkeling er nu, bijna zes maanden later, voor? NEMO Kennislink nam een kijkje in het laboratorium. Ik hijs me in een grote, witte labjas en volg viroloog Gorben Pijlman door de …

    • Ziekten voorkomen
  • Met computer ontworpen eiwit blokkeert coronavirus

    Amerikaanse wetenschappers hebben met de computer een kunstmatig eiwit ontworpen dat het coronavirus blokkeert in de luchtwegen. Dit mini-eiwit is zo klein dat het verwerkt kan worden in een neusspray en inhalator. Als het aan een team Amerikaanse wetenschappers ligt, kunnen de mondkapjes over een …

    • Ziekten voorkomen
  • De wereldwijde vaccinrace

    Heel de wereld kijkt reikhalzend uit naar een vaccin dat de coronapandemie tot een einde brengt. De ontwikkelingen gaan razendsnel. Hoe werken die vaccins en zijn ze wel veilig als het zo snel gaat? Duizenden wetenschappers werken momenteel aan 189 kandidaatvaccins. Het kost normaal minimaal …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • De maakbaarheid van ongeboren leven in 2039

    Het afgelopen jaar hebben er op verschillende plekken in Nederland ‘DNA-dialogen’ plaatsgevonden. Deze dialogen gingen over de vraag of we het DNA van embryo’s zouden moeten willen aanpassen en onder welke voorwaarden. Daarnaast vroegen we ook onze lezers online om hun mening. Heb jij je …

    • Ziekten voorkomen
  • Enzym uit bacterie voorkomt champignonziekte

    Van iedere honderd gekweekte champignons, halen vijftien de supermarkt niet vanwege een champignonziekte genaamd bacterievlekken. Dat kan kwekers tot een kwart van hun inkomen kosten. Duitse onderzoekers hebben misschien een oplossing. In een goedaardige bacterie vonden ze een stofje dat die ziekte tegengaat. Zoals de …

    • Voedsel produceren
  • Het plantenleven vooruit- en terugspoelen

    Leidse onderzoekers vonden een manier om plantenleven te besturen. Met twee genen kunnen ze de levensfases ‘doorspoelen’ om snel nakomelingen te krijgen, of ‘terugspoelen’ naar een vroegere levensfase om zo de plant een tweede leven te geven. Eenjarige planten ontkiemen uit hun zaadje, groeien de …

    • Voedsel produceren
  • Onscheurbare shirts van spinnendraad voorlopig nog niet massaal in winkels

    Het is sterker dan staal, flexibel, elastisch én biologisch afbreekbaar: spinrag. Ideaal voor bijvoorbeeld onscheurbare kleding. Japanse onderzoekers hebben dat spinnendraad nagemaakt in mariene bacteriën. Maar of het genoeg is om de wereld ervan te voorzien is nog maar de vraag. Spinnendraad is een van …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Paleis Het Loo krijgt kelder van zelfhelend beton

    Paleis Het Loo krijgt een ondergrondse museumruimte, gemaakt van zelfhelend beton. De zelfherstellende eigenschap is te danken aan levende bacteriën in het beton die scheurtjes opvullen. Het Paleis in Apeldoorn ondergaat grootschalige renovaties en krijgt in dezelfde metamorfosebeurt een ondergrondse uitbreiding voor tentoonstellingen. Die ruimte …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Businessdokters doen omstreden onderzoek naar alternatief ivf

    Wetenschappers maakten vrouwen zwanger om hun embryo’s te oogsten met een nieuwe spoeltechniek. De spoeltechniek werkt niet goed, maar wordt toch aangeprezen door de wetenschappers. Zij verdienen miljoenen aan hun fertilisatiebedrijven. Bij een Amerikaans onderzoek werden 81 vrouwen zwanger gemaakt door middel van kunstmatige inseminatie. …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Vakblad over omstreden publicatie naar ivf-alternatief: ‘De onderzoekers zijn nu ontmaskerd’

    In een omstreden studie werden Mexicaanse vrouwen tegen betaling zwanger gemaakt. Ondanks sterke ethische twijfels publiceerde het vakblad Human Reproduction de studie. NEMO Kennislink sprak met de Nederlandse hoofdredacteur. Eind 2019 publiceerde het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Human Reproduction een omstreden onderzoek uit Amerika waarin Mexicaanse …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Menselijke proefkonijnen over de grens

    Grote farmaceuten gebruiken mensen uit lagelonenlanden voor het testen van nieuwe medicijnen. Ook voor onze eigen Europese medicatie. Ethische regels worden daarbij niet altijd gevolgd. Off-shoring, zoals het heet in het Engels, is niet nieuw voor multinationals. Al jaren worden processen die goedkoper kunnen verplaatst …

    • Ziekten genezen
  • Biosensor met bacterie-eiwitten toetst veiligheid drinkwater

    Ons drinkwater bevat soms vervuilingen zoals antibiotica, schoonmaakmiddelen en lood. Amerikaanse wetenschappers hebben een biosensor ontwikkeld die met eiwitten uit bacteriën dit soort schadelijke stoffen in water opspoort. Niet al het drinkwater op de wereld is even schoon en zelfs in de westerse landen bevat …

    • Ziekten voorkomen
  • ‘Kun je met CRISPR-Cas een ork maken?’

    Met CRISPR-Cas kunnen we wellicht in de toekomst genetische aandoeningen al voor de geboorte genezen. Maar hoe lang gaat dat nog duren? Hoe weten we of het veilig is? En wat kunnen we nog meer met de technologie? NEMO Kennislink legt de vragen van lezers …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Wetenschappers maken barcode van DNA

    Amerikaanse wetenschappers hebben biologische barcodes van DNA gemaakt en plaatsten die in onschadelijke micro-organismen. Met deze DNA-barcodes zijn producten nauwkeurig en betrouwbaar te volgen. Toch hebben sommige wetenschappers twijfels over de toepasbaarheid op grote en langdurige schaal. Streepjescodes, QR-codes en labels op producten kunnen verloren, …

    • Ziekten voorkomen
  • Een eetlepel rijst voor je bloeddruk

    Wetenschappers ontwikkelden genetisch gemodificeerde rijst die bloeddrukverlagers produceert. De rijst is een mogelijk alternatief voor hypertensiemedicatie, die bij veel mensen voor bijwerkingen zorgt. Geen medicijnen meer slikken voor je hoge bloeddruk, maar gewoon even een hap genetisch aangepaste rijst eten. Dat was het idee van …

    • Voedsel produceren
    • Ziekten voorkomen
  • Artsen genezen erfelijke bloedziekten met CRISPR-Cas

    Drie patiënten met erfelijke bloedziekten zijn genezen door een nieuwe gentherapie met CRISPR-Cas. Daarbij pasten artsen het DNA van de voorloper van rode bloedcellen gericht aan. Wetenschappers presenteerden de resultaten afgelopen maand. De ontwikkeling van de DNA-bewerkingsmethode CRISPR-Cas creëerde een revolutie in de micro- en …

    • Ziekten genezen
  • Onderzoekers kweken harige huid in het lab

    Amerikaanse onderzoekers slaagden erin om harige mensenhuid te kweken in het laboratorium. De nieuwe huid brengt wetenschappers een stap dichter bij een betere behandeling voor ernstige wonden en brandwonden. Onderzoekers van het Kinderziekenhuis in Boston hebben een manier ontwikkeld om realistische menselijke huid te kweken. …

    • Ziekten genezen
  • In gesprek over DNA in het Sophia Kinderziekenhuis

    Hoe voer je een goede dialoog over het aanpassen van DNA in embryo’s met kinderen van 8 tot 12 jaar? Het werd deze week voor het eerst gedaan in het Sophia Kinderziekenhuis in Rotterdam. Het is rustig in de passage voor het Sophia Kinderziekenhuis. Tussen …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Anammoxbacterie haalt stroom uit afvalwater

    De anammoxbacterie zuivert met stikstof vervuild afvalwater zonder dat hij daar zuurstof bij nodig heeft. Dat is op zich al een bijzondere eigenschap in de wereld van de micro-organismen, maar nu hebben onderzoekers ontdekt dat deze anammoxbacterie ook nog stroom op kan wekken. Wereldwijd gebruiken …

    • Duurzaamheid vergroten
  • ‘Het draait vooral om de kennis die je onderweg opdoet’

    Het zal nog lang duren voordat we in het lab een cel kunnen bouwen die echt leeft, denkt chemicus Bastiaan Buddingh’. In de tussentijd verwacht hij wel dat er interessante toepassingen opduiken. Bastiaan Buddingh’ studeerde moleculaire levenswetenschappen aan de Radboud Universiteit Nijmegen en promoveerde begin …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Onderzoekers sporen keverlarven op met afluistertechniek

    Larven van de rode palmkever richten schade aan op dadelplantages. Om erachter te komen welke palmen geïnfecteerd zijn en welke niet, hebben onderzoekers een afluistersysteem bedacht om het geluid van smullende larven te detecteren. Dadelplantages worden geplaagd door de larven van rode palmkevers. De kevers …

    • Voedsel produceren
  • Menselijk antilichaam als medicijn tegen corona

    Wetenschappers van de Universiteit Utrecht en het Erasmus MC hebben een menselijk antilichaam ontdekt dat zich richt tegen het coronavirus (SARS-CoV-2). Het antilichaam blokkeert infectie en lijkt dus een goede kandidaat voor een medicijn tegen corona. Berend-Jan Bosch, viroloog aan de Universiteit Utrecht, doet al …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Waarom we genetische mutaties van het coronavirus volgen

    Niet iedereen die ziek wordt van het nieuwe coronavirus, heeft exact dezelfde versie van het virus te pakken. Het genetisch materiaal van het virus is aan veranderingen onderhevig. Wat betekent dat voor onze immuniteit en de verspreiding van het virus? Virussen muteren aan de lopende …

    • Ziekten voorkomen
  • DNA-festival: Tinca Polderman over knippen en plakken van menselijk DNA

    Op 13 september vindt het DNA-festival plaats, een festival dat gaat over het knippen en plakken in menselijk DNA. Een van de sprekers is biologisch psycholoog Tinca Polderman. Biologisch psycholoog Tinca Polderman Tinca Polderman Tinca Polderman onderzoekt als biologisch psycholoog aan de Vrije Universiteit in …

    • Ziekten voorkomen
  • Cellen in kabelbacteriën offeren zich op

    Kabelbacteriën uit de zeebodem kunnen in de toekomst wellicht de inspiratie zijn voor milieuvriendelijke bio-elektronica. Maar dan moeten we wel weten hoe ze in elkaar zitten. En dat blijkt anders dan verwacht, want een deel van de cellen in de kabels offert zich op voor …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Speuren naar stotteren in het DNA

    Welke genen spelen een rol bij stotteren? Onderzoekers van het Max Planck Instituut en het Erasmus MC verzamelen DNA van mensen die stotteren om deze vraag te kunnen beantwoorden. NEMO Kennislink-redacteur Erica stottert zelf ook en doet dus mee aan het onderzoek. Je eigen stem …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Hoe bezoekers van de Negenmaandenbeurs denken over het aanpassen van DNA in embryo’s

    Wetenschappers kunnen steeds meer op het gebied van embryo-aanpassingen. Maar willen we dat ook? We bezochten de Negenmaandenbeurs en vroegen het aan bezoekers. Dominique (30): “We kunnen de risico’s helemaal niet overzien. Iets wat nu fantastisch lijkt, kan over tien jaar rampzalig uitpakken.” Lianne Tijhaar …

    • Ziekten voorkomen
  • DNA Festival: Eveline van Rijswijk over het knippen in menselijk DNA

    Op 13 september vindt het DNA-festival plaats, een festival dat gaat over het knippen en plakken in menselijk DNA. De middag zal gepresenteerd worden door historicus en wetenschapsjournalist Eveline van Rijswijk. Eveline van Rijswijk: “De eerste artsen die IVF uitvoerden, kregen te maken met veel …

    • Ziekten voorkomen
  • Gist vangt zware metalen uit afvalwater

    Zware metalen vervuilen ons afvalwater en het milieu. Als we deze metalen beter willen recyclen en het milieu schoner willen maken, zullen we de metalen moeten afvangen. Amerikaanse onderzoekers hebben dit voor elkaar gekregen met een aangepaste gistsoort. De vraag is alleen of die gist …

    • Duurzaamheid vergroten
  • DNA-festival: Eline Bunnik over het knippen en plakken met DNA

    Op 13 september vindt het DNA-festival plaats, een festival dat gaat over het knippen en plakken met menselijk DNA. Een van de sprekers is medisch-ethicus Eline Bunnik. “Knippen in DNA heeft verstrekkende en voor een deel onbekende gevolgen.” Medisch ethicus Eline Bunnik: “Knippen in DNA …

    • Ziekten voorkomen
  • DNA-festival: Lieven Scheire over het knippen en plakken met DNA

    Op 13 september vindt het DNA-festival plaats, een festival dat gaat over het knippen en plakken met menselijk DNA. Cabaretier Lieven Scheire treedt op met zijn show over DNA. “Zolang er nog geen regels voor CRISPR-Cas zijn, kunnen cowboys ermee aan de haal gaan.” Cabaretier …

    • Ziekten voorkomen
  • DNA-festival: Susana Chuva de Sousa Lopes over knippen en plakken met DNA

    Op 13 september vindt het DNA-festival plaats, een festival dat gaat over het knippen en plakken in menselijk DNA. Een van de sprekers is stamcelbioloog Susana Chuva de Sousa Lopes. Ontwikkelingsbioloog Susana Chuva de Sousa Lopes Susana Chuva de Sousa Lopes Susana Sousa de Chuva …

    • Ziekten voorkomen
  • ‘Ik ben niet van de ethiek-politie’

    Het komt bijna niet voor: een filosoof en ethicus die een kantoortje heeft middenin een wetenschappelijk laboratorium. Jeantine Lunshof werkt in twee grote labs aan de universiteit van Harvard. Daar praat ze met de onderzoekers over morele kwesties. “Ik ben geen ethiek-politieagent die in het …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • DNA-festival: Marc van Mil over het knippen en plakken met DNA

    Op 13 september vindt het DNA-festival plaats in NEMO, een festival dat gaat over het knippen en plakken in menselijk DNA. Een van de sprekers is biomedicus Marc van Mil. Docent biomedische genetica Marc van Mil Thirza Luijten Marc van Mil is DNA-expert en docent …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Wetenschappers kweken orgaantjes van giftige slangen

    Het is onderzoekers gelukt om cellen van gifklieren van negen slangen uit te laten groeien tot mini-gifkliertjes in het laboratorium. Het gif uit de kliertjes kan gebruikt worden voor de productie van medicijnen voor uiteenlopende aandoeningen. Onderzoekers van onder andere het Hubrecht Institute in Utrecht …

    • Ziekten genezen
  • ‘Cholerabacteriën zijn schadelijk, mango’s niet’

    Twee Nederlandse onderzoekers bedachten 50 jaar geleden de term bioinformatica, nog onwetend dat dit een compleet nieuw onderzoeksveld zou worden. NEMO Kennislink sprak met drie verschillende onderzoekers om duidelijk te maken wat bioinformatica nou precies is en waarom het zo belangrijk is. Dit keer met …

    • Ziekten voorkomen
  • ‘Ik wil kankerbehandeling op maat maken’

    In 2020 is het 50 jaar geleden dat twee Nederlandse onderzoekers de term bioinformatica in het leven riepen en daarmee (onbedoeld) een compleet nieuw onderzoeksveld startten. Wat is bioinformatica nu precies, en waarom is het zo belangrijk? NEMO Kennislink spreekt met drie verschillende onderzoekers over …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • ‘Plantenziektes bestrijden met computerprogramma’s’

    In 2020 bestaat de term bioinformatica vijftig jaar. Inmiddels is het een grote tak van wetenschap, maar wat is het nu precies, en waarom is het zo belangrijk? NEMO Kennislink spreekt in een serie met drie verschillende onderzoekers over de invloed van bioinformatica op hun …

    • Voedsel produceren
  • Een gezond kind met CRISPR-Cas

    Met CRISPR-Cas is het in theorie mogelijk ziekteverwekkende mutaties in de genen van embryo’s te verwijderen. Maar voorkomen dat een kind ziek ter wereld komt, kan tegenwoordig ook met embryoselectie en dat lijkt vooralsnog veel veiliger. Dus wat voegt een CRISPR-Casbehandeling toe aan de mogelijkheden …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Nederland in 2039: rijk en succesvol door aangepaste genen

    Het komende jaar vinden er door heel Nederland ‘DNA-dialogen’ plaats. Dat zijn dialogen die gaan over de vragen of we het DNA van embryo’s moeten willen aanpassen. En onder welke voorwaarden dit mag. Tijdens de dialogen gaan Nederlanders met elkaar in gesprek over de mogelijkheden …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Anonieme bron geeft publicatie Jiankui He vrij

    Biofysicus Jiankui He, de man die voor het eerst een genetisch gemanipuleerde tweeling geboren liet worden, publiceerde nooit wetenschappelijk over zijn werkwijze. Het bleef daarom lang gissen wat hij precies had gedaan. Toch was hij wel bezig met een publicatie. Delen daarvan komen nu naar …

    • Ziekten voorkomen
  • Nederland in 2039: elk mens moet zich volledig kunnen ontplooien

    Het komende jaar vinden er door heel Nederland ‘DNA-dialogen’ plaats. De centrale vragen zijn: Willen we het DNA van embryo’s aanpassen, en zo ja onder welke voorwaarden? Tijdens de dialogen kunnen Nederlanders met elkaar in gesprek over de mogelijkheden en de moeilijkheden. In het Nederland …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Sommige insecticiden lijken hommels juist goed te doen

    Neonicotinoïden zijn insectendodende middelen. Bladvretende insecten raken erdoor verlamd en sterven. De ‘neonics’ worden in verband gebracht met de grote sterfte onder bijen en hommels. Maar soms lijkt het hommels ook voordeel op te leveren. Niet elk gebruik van insecticiden pakt slecht uit voor bijen …

    • Voedsel produceren
  • Verdient een embryo net zoveel bescherming als een volwassen mens?

    Op vrijdag 15 november vond in Utrecht een bijeenkomst plaats over de vraag: Mogen we embryo’s maken voor wetenschappelijk onderzoek? Voor- en tegenstanders gingen met elkaar in gesprek tijdens een Lagerhuisdebat. “Goed dat u er wel op tijd was, u moet 130 hebben gereden”, grapt …

    • Ziekten voorkomen
  • Leids studententeam wint internationale prijs

    Brandwonden genezen door bacteriën een inktviseiwit te laten maken. Dat was het doel van het Leidse iGEM-studententeam. Ze doen verslag van de internationale wedstrijd waar ze een prijs wonnen. iGEM (international Genetically Engineering Machine) is een wereldwijde wedstrijd die zich focust op het verbeteren van …

    • Ziekten genezen
  • ‘Iedereen heeft het recht nieuwe technologie te gebruiken’

    Genbewerkingstechniek CRISPR-Cas maakt het mogelijk om het DNA van embryo’s aan te passen. Dit brengt veel ethische, filosofische en religieuze vragen met zich mee. Hoe kijkt het transhumanisme hier tegenaan? Een interview met de Duitse Stefan Lorenz Sorgner. Hij is transhumanist en professor in de …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • 2039: Nederland zegt ‘nee’ tegen het aanpassen van embryo-DNA

    Het komende jaar vinden er door heel Nederland ‘DNA-dialogen’ plaats. Ze gaan over de vraag of we het DNA van embryo’s zouden moeten willen aanpassen. En onder welke voorwaarden dit zou mogen. Tijdens de dialogen gaan Nederlanders hierover met elkaar in gesprek. Het nieuws van …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Organen maken met pleisters, printers en afgekeurde donoren

    Geef jij je hart aan een ander na je dood? De overheidscampagne om ervoor te zorgen dat meer mensen hun keus vastleggen in het donorregister is je vast niet ontgaan. Patiënten die wachten op een nieuw orgaan staan soms jaren op de wachtlijst. NEMO Kennislink …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Genen bewerken van verschillende bacteriën: een Apple is geen Android

    Team Delft van de iGEM biotechnologiecompetitie ontwierp deze zomer een toolkit om de genen van bacteriën aan te passen, zodat bacteriën straks misschien olie in de zee opruimen. De week van de grote finale in Boston breekt aan, de toolkit lijkt te slagen. iGEM (international …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • ‘De Koran is geen telefoonboek waarin je het antwoord opzoekt’

    Genbewerkingstechniek CRISPR-Cas maakt het mogelijk om het DNA van embryo’s aan te passen. Dit brengt veel ethische, filosofische en religieuze vragen met zich mee. Hoe kijkt de islam hier tegenaan? Een interview met Mohammed Ghaly, hoogleraar Islam en Biomedische ethiek. “Moderne technologieën, zoals de mogelijkheid …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Russische CRISPR-onderzoeker wil nu mutatie doofheidsgen bij embryo’s verwijderen

    De Russische onderzoeker Denis Rebrikov zei in juni tegen Nature dat hij baby’s hiv-resistent wilde maken. Nu wil hij voorkomen dat kinderen een erfelijke vorm van doofheid krijgen. De Rus Denis Rebrikov, die afgelopen juni aan wetenschapsvakblad Nature vertelde dat hij baby’s hiv-resistent wilde maken …

    • Ziekten genezen
  • Wel of geen gemodificeerde baby’s? Stand blijft 1-1

    Wij laten bacteriën een inktviseiwit maken waarmee we uiteindelijk brandwonden willen genezen. Daarvoor veranderen we de genen van die bacteriën. Niet iedereen staat achter genetische modificatie, daarom gingen we met een divers publiek in gesprek. Ik had niet gedacht dat er zoveel voorstanders waren. iGEM …

    • Ziekten genezen
  • Chinese CRISPR-baby’s tóch niet eerder dood

    Dat een Chinese genetisch gemanipuleerde tweeling mogelijk eerder zou sterven door een gen-aanpassing klopt niet. Nature Medicine trekt de studie die dat beweerde terug. Het was groots nieuws in juni 2019: ’s werelds eerste genetisch gemanipuleerde baby’s zouden mogelijk korter leven dóór die genetische aanpassing. …

    • Ziekten genezen
  • Een wereld waarin kinderen geen aangeboren achterstand hebben

    Als we in de toekomst genetische foutjes uit het DNA van een ongeboren kind kunnen knippen, willen we dat dan ook? Tijdens de eerste DNA-dialoog vraagt het publiek zich af of er dan nog diversiteit in de samenleving overblijft. “Waarom zou mijn kind met een …

    • Ziekten voorkomen
  • In 2039 is het aanpassen van embryo-DNA heel normaal

    Het komende jaar vinden er door heel Nederland ‘DNA-dialogen’ plaats. Dat zijn dialogen die gaan over de vragen of we het DNA van embryo’s zouden moeten willen aanpassen. En onder welke voorwaarden dit zou mogen. Tijdens de dialogen kunnen Nederlanders met elkaar in gesprek over …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Pater Joseph Tham: ‘Betere baby’s worden big business’

    Technologieën zoals CRISPR-Cas maken het mogelijk om het DNA van embryo’s aan te passen. Dit brengt veel ethische, filosofische en religieuze vraagstukken met zich mee. Hoe kijken katholieken hier tegenaan? Een interview met pater en bioethicus Joseph Tham. “Wanneer IVF en het doen van experimenten …

    • Ziekten genezen
  • Een kijkje in de microwereld met je zelfgebouwde microscoop

    De wereld van de micro-organismen is voor velen onbekend. Het iGEM-team uit Delft laat zien dat iedereen er een glimp van kan opvangen met een goedkope, papieren microscoop. iGEM (international Genetically Engineering Machine) is een wereldwijde wedstrijd voor het verbeteren van de wereld met synthetische …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • ‘Preventief genezen is ook genezen’

    Genbewerkingstechniek CRISPR-Cas maakt het mogelijk om het DNA van embryo’s aan te passen. Dit brengt veel ethische, filosofische en religieuze vragen met zich mee. Hoe kijkt het Jodendom hier tegenaan? Een interview met Raphael Evers, opperrabbijn van de Joodse gemeenschap in Düsseldorf. Raphael Evers (Amsterdam, …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Erlenmeyers zijn kinderspel, tijd voor de bioreactor

    Wij laten bacteriën een inktviseiwit maken waarmee we uiteindelijk brandwonden willen genezen. Maar daar is meer dan een handjevol eiwit voor nodig. Daarom gaan we de productie opschalen met bioreactoren, waarvan we eerst alle mysterieuze kabels en slangen moeten begrijpen. iGEM (international Genetically Engineering Machine) …

    • Ziekten genezen
  • Krijgen we in de toekomst designerbaby’s?

    Krijgen we in de toekomst echt designerbaby’s? Baby’s waarvan het DNA is aangepast, zodat ze geen nare ziektes zullen krijgen en waardoor ze bovendien erg knap, intelligent en sportief zullen zijn? Of loopt het niet zo’n vaart…? Sinds wetenschappers aan het begin van deze eeuw …

    • Ziekten voorkomen
  • ‘China denkt hetzelfde over bewerken menselijke genen als het Westen’

    Genbewerkingstechniek CRISPR-Cas maakt het mogelijk om het DNA van embryo’s aan te passen. Dit brengt veel ethische, filosofische en religieuze vragen met zich mee. Hoe kijkt men daar in China tegen aan? Een gesprek met de Chinese medisch ethicus Guobin Cheng. “Ik denk dat we …

    • Ziekten voorkomen
  • Maken genetisch gemodificeerde muggen een eind aan malaria?

    In Burkina Faso lopen experimenten om malariamuggen genetisch uit te roeien. De eerste gemodificeerde muggen zijn al vrijgelaten. Wordt dit dan eindelijk de heilige graal? Wat vinden de Burkinezen er zelf van? Per jaar krijgen zo’n tweehonderd miljoen mensen malaria, zo rapporteert de WHO. De …

    • Ziekten voorkomen
  • Het DNA van embryo’s aanpassen, willen we dat eigenlijk wel?

    Met CRISPR-Cas is het mogelijk om het DNA van menselijke embryo’s aan te passen, bijvoorbeeld om erfelijke ziektes te genezen. Willen we dat? En onder welke voorwaarden? Schematische afbeelding van genbewerkingstechniek CRISPR-Cas9. Cas9 gaat met het gids-RNA (grijs) op zoek naar het passende stukje DNA. …

    • Ziekten voorkomen
  • ‘De meesten vinden bacteriën vooral vies’

    Het studententeam uit Delft ging op pad om in gesprek te gaan met het publiek over genetische modificatie. Waar denken mensen aan bij bacteriën? En wat als we die bewerken? iGEM (international Genetically Engineering Machine) is een wereldwijde wedstrijd voor het verbeteren van de wereld …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Precies het juiste antilichaam voor immuuntherapie

    Immuuntherapie tegen kanker is volop in ontwikkeling. Daarvoor zijn antilichamen nodig, de stoffen die binden aan de tumorcel. Met een nieuwe techniek, ontwikkeld door onderzoekers in Nijmegen en Leiden, kunnen laboratoria nu snel en goedkoop precies het juiste antilichaam maken. In het midden een kankercel …

    • Ziekten genezen
  • ‘We zijn niet de enigen die moeite hebben bacteriën te laten groeien’

    Naast ons harde werken deze zomer in het lab, is er ook ruimte voor plezier met de andere Nederlandse teams in de iGEM-competitie. Het gras blijkt bij hen niet altijd groener. iGEM (international Genetically Engineering Machine) is een wereldwijde wedstrijd die zich focust op het …

    • Ziekten genezen
  • Eerste prijs voor Delfts team in Parijs

    De spanningen lopen hoog op als we naar Parijs gaan om ons onderzoek te presenteren. Wat ontwikkelen de anderen iGEM-teams in Europa? Iedereen presenteert zijn onderzoek, maar er gaat er maar één met de trofee naar huis. iGEM (international Genetically Engineering Machine) is een wereldwijde …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Geur van aaltjes maakt plant sterker

    Plantenetende aaltjes in de bodem scheiden feromonen af om met elkaar en hun omgeving te communiceren. Amerikaanse onderzoekers denken dat deze feromonen kunnen worden ingezet om het afweersysteem van planten te versterken, en daarmee de landbouw te verduurzamen. Mais, rijst, tarwe en sojaplanten activeren allemaal …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • ‘CRISPR-Cas is perfect om erfelijke aandoeningen te genezen’

    Prarthana Mohanraju bijt zich vast in complexe systemen die DNA bewerken, zoals CRISPR-Cas. “Ik wil het begrijpen.” Haar zoektocht gaat verder. “We zochten in een composthoop naar hittebestendige bacteriën, en vonden een nieuwe DNA-knipper. Ik denk dat we hiermee nog nauwkeuriger DNA kunnen bewerken.” Prarthana …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Van inktviseiwit naar brandwondgenezing: een reis van ideeën

    Wanneer ik op evenementen uitleg dat wij brandwonden willen genezen aan de hand van een inktviseiwit geproduceerd door microben, kijkt het publiek mij vaak met verbazing aan. Dat snap ik! Ook voor ons was een aantal denkstappen nodig om uit te komen op deze toepassing. …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Ziekten genezen
  • Antrax bestrijden met behulp van lama’s

    Antrax, of miltvuur, is dodelijk voor vee en voor mensen. Inmiddels komen er nauwelijks nog besmettingen voor in Nederland. Maar in veel landen in Oost-Europa, Afrika en Azië nog wel. Antibiotica werken niet goed. Maar mini-antistoffen uit kameelachtigen kunnen wellicht uitkomst bieden. De antrax-bacterie, Bacillus …

    • Ziekten genezen
  • Bacterie verrast tumor van binnenuit met kankertherapie

    Een bacterie werkt als Trojaans paard om kankerimmunotherapie op de juiste plek af te leveren. Met wat extra hulp kan het afweersysteem tumorcellen zelf vermorzelen. Het Trojaanse paard is bekend uit de Griekse mythologie. Griekse soldaten wilden de stad Troje binnenvallen. Als cadeau zetten ze …

    • Ziekten genezen
  • ‘Blij verrast hoor ik ook iGEM in het rijtje voorbij komen’

    Het scala aan bacteriën die we kunnen inzetten om medicijnen te maken vergroten, dat is waarvoor wij strijden. Ons team gaat in deze vroege ontwikkelingsfase al op zoek naar toepassingen: zien wetenschappers mogelijkheden in de techniek die we ontwikkelen? Lees het in dit blog. Wij, …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
  • Geloof, dromen en suckerine?!

    Eiwitten uit de pijlinktvis in een wondgel stoppen om huid te genezen. Met elf man sterk gaan wij de uitdaging aan. In onze eerste blog vertellen we over ons nieuwe, onvermoeibare teamlid. Wij als iGEM Leiden gaan deze zomer met een team van elf studenten …

    • Ziekten genezen
  • Na een Chinese, nu een Russische CRISPR-Cas-cowboy?

    Nature publiceerde deze week een interview waarin de Russische onderzoeker Denis Rebrikov zegt genetisch bewerkte embryo’s te willen laten volgroeien tot kinderen. Net zoals de Chinese onderzoeker Jiankui He in november 2018 deed. “Maar dan met een veiligere techniek”, zegt hij. Hoe serieus moeten we …

    • Ziekten voorkomen
  • Les over genetisch gemodificeerd voedsel verandert attitude

    Genetische gemodificeerd voedsel is niet volledig geaccepteerd bij het publiek, en stuit op veel weerstand en scepsis. Kan onderwijs daar iets aan veranderen? Het lijkt invloed te hebben. Mensen die scholing krijgen over de wetenschap achter genetische modificatie, ontwikkelen een positievere houding ten opzichte van …

    • Voedsel produceren
  • Van wie zijn de mini-orgaantjes?

    Ze liggen in labs over de hele wereld: miniversies van organen, die groeien uit cellen afgestaan door donoren. Wie bezit deze orgaantjes en mag er eigenlijk geld aan verdiend worden? “De wet ligt mijlenver achter”, zegt Sarah Boers. Zij promoveerde onlangs op de ethische vragen …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Dodelijke kwallensteek lijkt te behandelen met bestaand medicijn

    De kubuskwal is een van de dodelijkste dieren op aarde. Dankzij genetisch onderzoek weten we nu hoe de kwal zijn prooi omlegt. Met deze kennis kwamen wetenschappers tot het inzicht dat een bestaand medicijn werkt als antigif. Het afsterven van de huid en de vreselijke …

    • Ziekten genezen
  • Een bacteriële vergadering verstoren met licht

    Bacteriën wisselen constant informatie uit. Groningse onderzoekers hebben nu een lichtgevoelige schakelaar ontwikkeld waarmee ze communicatie tussen bacteriën kunnen stimuleren of juist afremmen. Dat kan helpen om te begrijpen hoe die communicatie precies werkt en hoe je die gericht kunt verstoren om bijvoorbeeld infecties te …

    • Ziekten genezen
  • Leren schoenen uit het lab

    Vervuiling, slechte werkomstandigheden en heel veel afval. De leerindustrie staat er niet goed op. Kweekleer kan op alle fronten voordelen bieden. Extra bonus: je hoeft er geen dieren voor te slachten. De autoindustrie, vooral in het hogere segment, is een grootverbruiker van leer. The Car …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Bacterie lust plastic rauw

    Aan de rand van een plastic vuilstortplaats vinden Japanse onderzoekers in 2016 iets bijzonders: een bacterie die PET-flessen gebruikt als energiebron. Voedsel in overvloed. Wetenschappers hebben nu dit verteringsmechanisme doorgrond; de volgende stap is het efficiënter maken. Over de hele wereld, van straat tot oceaanbodem, …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Wat moet je weten over Monsanto? De belangrijkste vragen beantwoord

    Het regent aanklachten tegen de producent van het bestrijdingsmiddel Roundup. Maar is het middel wel kankerverwekkend? Wat weten we over de veiligheid? En waarom wordt het nog zoveel gebruikt? Wij zetten de informatie op een rij. De 70-jarige Edwin Hardeman lijdt aan lymfeklierkanker na jarenlang …

    • Voedsel produceren
  • Gekweekt menselijk bloedvat werkt goed als implantaat

    Uit menselijke cellen kun je in het laboratorium een mal voor een bloedvat kweken dat in het lichaam van nierpatiënten langzaamaan tot een lichaamseigen bloedvat wordt omgevormd. Dat biedt hoop op minder bijwerkingen en minder noodzakelijke ingrepen. Patiënt aangesloten op een nierdialyse-apparaat. Deze foto is …

    • Ziekten genezen
  • ‘Het genetisch modificeren van baby’s moet voorlopig stoppen’

    Prominente wetenschappers staan gezamenlijk op tegen de experimenten van de Chinese He Jiankui, die baby’s op de wereld zette waarvan hij de genen aanpaste. Dat was te snel, de komende jaren mag dat niet gebeuren, eerst is er een uitgebreid publiek debat nodig schrijven zij. …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Komt weerstand tegen gentech-voedsel voort uit gebrek aan kennis?

    De felste tegenstanders van genetisch gemodificeerd voedsel weten er het minste van, maar dénken er juist het meeste van af te weten, concluderen Amerikaanse onderzoekers. Weerstand komt eerder door onjuiste kennis, maar is dat de enige reden? Wat is het draagvlak voor gentech in Nederland? …

    • Voedsel produceren
  • Aardbeien en citroenen geven hun geheimen prijs

    We weten nog lang niet alles over fruit, bewijzen verschillende onderzoeksgroepen deze week. Zij ontdekten de genen die citrusvruchten hun zure smaak geven en brachten het genoom van de aardbei in beeld. Je merkt het misschien niet, maar wetenschappers besteden nog heel veel aandacht aan …

    • Voedsel produceren
  • Zelfmoordsysteem van tuberculose in beeld

    Een team van Europese wetenschappers heeft een gif-antigif-systeem van de tuberculosebacterie gedetailleerd in beeld gebracht. Verstoring van dit systeem zorgt ervoor dat de bacterie doodgaat. Dat biedt aanknopingspunten voor de zoektocht naar nieuwe medicijnen tegen tuberculose. Mycobacterium tuberculosis, de veroorzaker van tuberculose. Wikimedia Commons, NIAID …

    • Ziekten genezen
  • Mogelijk alternatief voor glyfosaat gevonden

    De onkruidverdelger glyfosaat ligt onder vuur omdat het toxisch zou zijn voor de gebruikers. Duitse onderzoekers hebben nu een alternatief gevonden in cyanobacteriën, maar of dit echt veiliger is moeten we nog afwachten. Een laag cyanobacteriën op een kanaal. Lamiot via Wikimedia Commons CC BY-SA …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Gentherapie voor Nederlandse patiënt met erfelijke geelzucht

    Tien uur per dag aan bed gekluisterd onder een felblauwe lamp, je hele leven lang. Dit is voor enkele mensen in Nederland van levensbelang. Voor één van hen is het binnenkort wellicht verleden tijd. In het AMC start de eerste patiënt met een nieuwe gentherapie …

    • Ziekten genezen
  • Productie van groen plastic kan groener

    Het plastic PEF – een groen alternatief voor PET – maak je met duurzame bouwstenen, maar de productie is nog niet zo groen. De Groningse hoogleraar Katja Loos ontwikkelde daarom een manier om PEF te maken met enzymen. Een voorbeeld van een reactie om een …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Gel met regelbare stijfheid verbetert celkweek

    Materialen die de natuurlijke omgeving van levende cellen nabootsen zijn interessant voor medische toepassingen. Bijvoorbeeld om uit stamcellen lichaamseigen weefsels te kweken om schade in het lichaam te herstellen. Om dat goed te doen is het belangrijk dat de stijfheid van het materiaal kan variëren, …

    • Ziekten genezen
  • ‘We waren verrast toen dit idee bleek te werken’

    Na een niertransplantatie lopen veel patiënten het risico om hun nieuwe orgaan te verliezen door een infectie met het BK-virus. Onderzoeker Eric van der Veer en zijn team ontdekten een manier om het virus uit te schakelen. Stel je voor dat je na een lange …

    • Ziekten genezen
  • Cellen op een chip als het nieuwe proefdier

    Nederland wil in 2025 vooroplopen met proefdiervrije methoden. Organ-on-a-chip-technologie wordt gezien als een belangrijke vervanger van dierproeven. Maar volgens onderzoekers kan het nog tientallen jaren duren voordat die technologie ver genoeg is ontwikkeld. Muizen worden het meest gebruikt als proefdier. Rama via Wikimedia Commons CC …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • ‘Zwangerschapstest’ voor menselijk DNA

    Op een plaats delict direct weten of er menselijk DNA in de sporen aanwezig is. Dat is mogelijk met een nieuwe methode, die Brigitte Bruijns van de Universiteit Twente ontwikkelde. Het heeft wel wat weg van een zwangerschapstest. Onderzoek bij een plaats delict in de …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Vermomde gentherapie laat zenuwen teruggroeien

    Beschadigde zenuwen herstellen na een verlamming nauwelijks. Nederlandse wetenschappers kunnen nu zenuwgroei stimuleren met een nieuwe veelbelovende gentherapie. In een verlamde poot van een rat laten zij zenuwvezels zover groeien dat ze de spieren weer bereiken. De ratten weer laten rennen lukt nog niet, maar …

    • Ziekten genezen
  • Productie van alcohol is veiligheidsmaatregel voor gist

    Dat gist alcohol kan maken, weten bierbrouwers maar al te goed. Maar het is voor gistcellen een verspilling van energie, dus waarom doen ze het dan? Wetenschappers breken zich al tientallen jaren het hoofd over deze vraag. Groningse onderzoekers denken nu het antwoord te hebben: …

    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
  • Vishengel vangt genetische doping

    Misschien gebruiken veel sporters wel genetische doping, maar dat kunnen we nog niet detecteren. Nog niet, want een techniek van Groningse onderzoekers brengt daar wellicht binnenkort verandering in. Hidde Haisma, hoogleraar farmaceutische genmodulatie aan de Rijksuniversiteit Groningen, ontwikkelde een nieuwe dopingtest voor gendoping. Via Hidde …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Optimale fotosynthese verhoogt de voedselproductie

    De heilige graal om de voedselproductie te vergroten ligt bij de fotosynthese. Daar zijn meerdere wetenschappers het over eens. Het proces waarmee de plant aan energie komt, kan namelijk veel efficiënter. Onlangs lukte het om veertig procent meer biomassa te krijgen uit planten door de …

    • Voedsel produceren
  • Nierweefsel uit de 3D-printer

    Een 3D-printer gebruikt meestal plastic of metaal. Maar wist je dat je dit ook met levende cellen kan doen? Dat heet bioprinten. Het maken van een volledige nier is nog een toekomstdroom, maar in Maastricht printen ze wel al nierweefsel in 3D. Het maken een …

    • Ziekten genezen
  • Medicijnen aan- en uitzetten met licht

    Als medicijnen op de verkeerde plek actief zijn kunnen ze bijwerkingen veroorzaken. Promovendus Mickel Hansen ontwikkelde aan- en uitschakelende medicijnen, die deze bijwerkingen verminderen en resistentie van bacteriën voorkomen. Medicijnen maken ons leven een heel stuk beter, maar hebben soms ook vervelende kanten. Zo zorgen …

    • Ziekten genezen
  • Meer energie uit biomassa dankzij pissebed?

    Uit biomassa halen we duurzame energie, maar hout is dankzij de stugge structuur een lastige kandidaat. Het is moeilijk af te breken en dat kan efficiënter. De natuur heeft al oplossingen om hout te verteren: de houtborende pissebed. Daar kan de bioraffinage zijn voordeel mee …

    • Duurzaamheid vergroten
  • ‘In de spinazie op jouw bord, zitten genen die ik verzameld heb’

    Bioloog Chris Kik heeft een avontuurlijke baan: hij is zadenjager. Rondreizend door afgelegen streken verzamelt hij zaden van wilde groenten om de voedselzekerheid veilig te stellen. “Volgend jaar ga ik sla verzamelen in Oezbekistan.” De moderne spinazie is gered door genen uit wilde verwanten. Flickr.com …

    • Voedsel produceren
  • Agressieve bananenschimmel in de kraag gevat

    Bananenplanten over de hele wereld verwelken door de panamaziekte. Amsterdamse biologen vonden een eiwit dat de verantwoordelijke schimmel zo agressief maakt. Hoe meer kennis van de schimmel, hoe meer kansen hem te stoppen. Bananen worden op grote schaal verbouwd in gebieden in Afrika, Azië en …

    • Voedsel produceren
  • Boosheid en ongeloof na geboorte van genetisch bewerkte tweeling

    De Chinese onderzoeker He Jiankui claimt de geboorte van de genetisch gemodificeerde tweeling Lulu en Nana. In Hong Kong wachten wetenschappers met smart op zijn optreden bij een congres dat momenteel gaande is. “Er heerst verbijstering, ongeloof en boosheid, maar ook twijfel of hij wel …

    • Ziekten voorkomen
  • Kom ik ooit van mijn verkoudheid af?

    De R zit in de maand en dus zijn we weer massaal verkouden. Geen groot probleem, zou je zeggen. Maar verkoudheid zorgt jaarlijks voor heel wat ziekteverzuim op scholen, in ziekenhuizen en op kantoor. Waarom is er eigenlijk nog geen vaccin tegen verkoudheid? Een zere …

    • Ziekten voorkomen
  • ‘Een medicijn wordt pas economisch rendabel als een ziekte vaak genoeg voorkomt’

    Twintig procent van ons zorgbudget gaat op aan het bestrijden van de symptomen van erfelijke aandoeningen. En één op de zestien Nederlanders heeft naar schatting zo’n aandoening. Het lukt steeds beter om de genetische defecten te repareren die aan die aandoeningen ten grondslag liggen. Het …

    • Ziekten genezen
  • Nieuwe techniek eerste stap naar universele griepprik

    Met een combinatie van speciale lama-antilichamen maken Nederlandse, Vlaamse en Amerikaanse onderzoekers voor het eerst een antilichaam dat je beschermt tegen bijna alle griepvirussen. In een neusspray werkt dit antilichaam bij muizen alvast goed, maar of het net zo goed werkt bij mensen moeten we …

    • Ziekten genezen
  • Dankzij nieuwe software kunnen we meer genen bewerken

    Op elke gewenste plek in het genoom DNA aanpassen kan met de techniek CRISPR-Cas. Tenminste, als de CRISPR-mechaniek bij de genetische fout kan komen. De meest gebruikte variant van CRISPR kan zo’n tien procent van het DNA bereiken. Wetenschappers van MIT hebben dit bereik weten …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Landbouwminister Schouten wil meer ruimte voor genetische modificatie

    Minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit zet de deur op een kier voor genetische modificatie. De Volkskrant meldt dat ze laat onderzoeken of moderne technieken van DNA-modificatie de landbouw duurzamer kunnen maken. Sinds 2001 is er strenge wetgeving over genetisch gemodificeerde organismen, met een …

    • Voedsel produceren
  • ‘Tachtig procent van wat je in het lab doet, werkt niet’

    Kun je een bacterie zo aanpassen dat hij precies dàt gaat doen wat jij van hem wilt? Die vraag is de inzet van het IGEM-fonds. In een jaarlijks terugkerende competitie nemen studententeams het tegen elkaar op om de best uitgedachte toepassing te presenteren op een …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Sneller moleculen in bloed meten

    Groningse onderzoekers hebben een nieuwe methode gevonden om de concentratie van verschillende stoffen in bloed sneller te meten. Een veelzijdig systeem, maar om het echt toe te passen hebben ze nog hulp nodig. In het ziekenhuis analyseren ze je bloed, maar dat bevat al snel …

    • Ziekten voorkomen
  • De doorbraak van de immunologie

    De bakermat en doorbraak van de immunologie liggen in de jaren rond 1900, met de ontdekking van verschillende vaccins. Klinisch reumatoloog Arnold Cats kijkt terug op de ontwikkeling van dit brede vakgebied. De immunologie bestudeert alle cellulaire en moleculaire processen met betrekking tot het afweersysteem, …

    • Ziekten genezen
  • Muisjes geboren uit twee vaders

    Voor het eerst zijn er muizen geboren uit twee vaders. Deze leefden maximaal 48 uur, wat nog verbazingwekkend lang is. Daarnaast lukte het ook om muisjes uit twee moeders te krijgen. Deze waren zo gezond dat deze muisjes zelf weer kinderen kregen. Het is verleidelijk …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Gebruikmaken van het lerend vermogen van het afweersysteem

    Het afweersysteem beschermt ons tegen ziekmakende bacteriën en virussen. Bij een infectie leert het verworven afweersysteem een ziekteverwekker herkennen en kan zo bij een volgende infectie met dezelfde ziekteverwekker sneller en beter reageren. Dit lerend vermogen van het afweersysteem vormt de basis voor vaccinatie. Door …

    • Ziekten voorkomen
  • Voor het eerst extra gen gericht in lichaam gebouwd

    Onderzoekers bouwden een extra gen in op een gerichte plek in het DNA. Dit gebeurde voor het eerst in het menselijk lichaam. Patiënten met een stofwisselingsziekte kregen het extra gen toegediend. Hiermee kan hun lichaam hopelijk zelf een enzym aanmaken waarvoor ze dan niet meer …

    • Ziekten genezen
  • ‘We proberen cellen voor de gek te houden’

    Met een combinatie van chemie, biologie en nanotechnologie probeert hoogleraar organische chemie Pascal Jonkheijm slimme oplossingen te vinden voor biomedische vragen. En met zijn mix van fundamenteel en toegepast onderzoek weet hij inmiddels al een hoop vragen te beantwoorden. “Als ik uiteindelijk in mijn loopbaan …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Een laboratorium vol gezonde bacteriën

    Gezonde bacteriën (probiotica) staan de afgelopen jaren volop in de belangstelling. Ze lijken een belangrijke rol te spelen bij darmaandoeningen, allergieën en zelfs hersenziekten. Bij Winclove Probiotics wordt veel onderzoek gedaan naar probiotica. NEMO Kennislink ging op bezoek. Tussen de woonwinkels op een industrieterrein in …

    • Ziekten voorkomen
  • Nobelprijs voor immuuntherapie tegen kanker

    De Nobelprijs voor Geneeskunde gaat dit jaar naar James P. Allison en Tasuku Honjo. Zij ontdekten hoe de remfunctie van het afweersysteem in elkaar steekt en slaagden erin om de rem van afweercellen af te halen. Die ontdekking legde de basis voor immuuntherapie tegen kanker. …

    • Ziekten genezen
  • Antistoftherapieën

    Het gebruik van antistoffen als therapie was een grote doorbraak in de behandeling van verschillende ziekten. Omdat antistoffen heel specifiek een enkel eiwit kunnen herkennen, zijn ze ideaal om te gebruiken voor de ontwikkeling van therapieën voor de behandeling van kanker en auto-immuunziekten. Nu bekend …

    • Ziekten genezen
  • Checkpointblokkers: doorbraak in kankertherapie

    De afgelopen tien jaar hebben checkpointblokkers de vooruitzichten voor kankerpatiënten wezenlijk veranderd. Checkpoints zijn receptoren die de afweerreactie kunnen remmen. Checkpointblokkers halen de rem van de afweerreactie, waardoor kankercellen opgeruimd kunnen worden. Er zijn veel ziekten geassocieerd met een ontsporing van het afweersysteem, bijvoorbeeld chronische …

    • Ziekten genezen
  • Tolerantie-opwekkende celtherapieën

    Het afweersysteem beschermt ons tegen ziekteverwekkers. Maar in sommige situaties, zoals bij auto-immuunziekten en allergieën, is er sprake van ongewenste en schadelijke afweerreacties gericht tegen lichaamseigen weefsel of onschadelijke omgevingsfactoren. In geval van transplantatie veroorzaken ongewenste afweerreacties afstoting van het orgaan. De dendritische cellen van …

    • Ziekten genezen
  • Therapie bij lymfklierkanker

    Lymfklierkanker is over het algemeen goed te behandelen met een combinatie van chemotherapie en immuuntherapie. Vooral op het gebied van immuuntherapie is de afgelopen jaren veel vooruitgang geboekt. Lymfklierkanker (non-Hodgkin lymfoom) is een vorm van kanker die ontstaat uit de ongecontroleerde groei van lymfocyten: de …

    • Ziekten genezen
  • Kanker en dendritische celvaccinatie

    Dendritische cellen herkennen lichaamsvreemde cellen en alarmeren de rest van het afweersysteem. Helaas lukt dat met kankercellen niet altijd. Dendritische celvaccinaties stimuleren een afweerreactie tegen specifieke kankercellen. Cellen van het afweersysteem scannen het lichaam continu op de aanwezigheid van afwijkende antigenen van ziekteverwekkers, zoals virussen, …

    • Ziekten genezen
  • Biotechnologie lost klimaatverandering niet op, maar kan wel helpen

    Het is een van de grootste milieuproblemen van onze tijd: we gebruiken teveel energie, en daardoor verandert het klimaat. Door over te schakelen op andere dan fossiele energiebronnen zou je klimaatverandering kunnen vertragen of voorkomen. Biotechnologen zoeken naar die alternatieven. Terwijl in Nederland buiten het …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Voor of tegen gentech-gewassen? Dit moet je weten

    Meer, voedzamer voedsel op minder landbouwgrond. En passant blijft er zo nog ruimte over voor gewassen waar je biobrandstoffen of -plastics uit kunt halen. Daar een bijdrage aan te leveren is de belofte van biotechnologen. Maar veel mensen vinden genetisch aangepaste planten maar een eng …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Ode aan een eencellige

    Waar zouden we zijn zonder gist? Nergens, betoogt microbioloog Nicholas Money. Hij schreef een geestig boek over onze langdurige relatie met deze oeroude eencelligen. Oxford University Press Wie een zakje gist opent en naar de kleine, droge korreltjes kijkt, zal niet meteen in vervoering raken. …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • ‘Stukjes weefsel kweken is nog heel lastig’

    Roxanne Kieltyka van de Universiteit Leiden hoort bij de ‘Talented Twelve’, de twaalf meest veelbelovende chemici wereldwijd. NEMO Kennislink sprak haar over vierkante moleculen en het kweken van stamcellen. Roxanne Kieltyka is Canadees en promoveerde in 2009 aan de McGill University in Montreal. In datzelfde …

    • Ziekten genezen
  • Biotechnologie: oplossing voor klimaatverandering en voedseltekort?

    De wereldbevolking neemt steeds maar toe. In 2050 zijn we met 9 miljard, en dan is het eind nog niet in zicht. Al die mensen willen iets te eten hebben, en verbruiken ook energie, maar als we die energie opwekken zoals we de laatste paar …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Meer CO2, minder voedingsstoffen

    Het verhaal doet al een tijdje de ronde. Bij een hogere concentratie CO2 in de lucht, bevatten sommige voedselgewassen minder eiwitten en mineralen zoals ijzer en zink. Het risico op een tekort aan voedingsstoffen neemt daardoor toe. Op dit moment hebben één tot twee miljard …

    • Voedsel produceren
  • Bye-bye CRISPR

    Van tarwe voor mensen met glutenintolerantie tot fruit waarop je minder moet spuiten: dit zijn de slachtoffers van de Europese ‘CRISPR-ban’. De beslissing van het Europees Hof voor Justitie om planten die het resultaat zijn van genbewerkingstechnieken zoals CRISPR-Cas9 als ggo’s te beschouwen, heeft wetenschappers …

    • Voedsel produceren
  • ‘Biomassa is de enige bron voor duurzame materialen’

    De productie van plastic blijft maar groeien. Hoogleraar Industrial Sustainable Chemistry Gert-Jan Gruter ziet dat niet als een probleem, maar juist als een kans. Met biomassa als uitgangspunt hoopt hij de komende jaren de chemische industrie te verduurzamen. Gert-Jan Gruter, CTO bij Avantium en hoogleraar …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Mogelijke schade door CRISPR-Cas geen reden tot paniek

    Met CRISPR-Cas kun je het DNA van organismen heel gemakkelijk aanpassen. Doordat de methode specifiek werkt, is het risico op schadelijke bijwerkingen klein. Of toch niet? Britse wetenschappers ontdekten dat CRISPR-Cas wel degelijk belangrijke wijzigingen aanbrengt op plekken waar dat niet de bedoeling is. Is …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Europa legt CRISPR-Cas aan banden

    Mag CRISPR-Cas nu wel of niet? In de Verenigde Staten doet de overheid er niet moeilijk over, maar in Europa is men voorzichtig. Het Europese Hof boog zich woensdag 25 juli over de vraag, en oordeelde dat moderne biotechnologische technieken zoals CRISPR-Cas géén uitzondering op …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Nieuwe bouwsteen maakt van een gewoon eiwit een katalysator

    Zowel de chemische industrie als de natuur kunnen niet zonder katalysatoren. Die uit de natuur werken heel goed en zijn duurzaam – dat wil de industrie ook wel. Groningse chemici publiceerden in Nature Chemistry een nieuwe manier om natuurlijke katalysatoren, de enzymen, te ontwerpen met …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Op zoek naar wat leven leven maakt

    Er is nog veel discussie mogelijk over wat leven nu eigenlijk is, zo bleek tijdens een speciale editie van NEMO Kennislink live. Maar wetenschappers zijn al bezig om het na te maken. Zullen we het snappen, als we het zelf kunnen bouwen? “Jij bent het …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Sneller DNA bouwen met getemd enzym

    Met behulp van een enzym ontwikkelden Amerikaanse onderzoekers een manier om makkelijk korte strengen DNA in elkaar te zetten. Op termijn hopen ze met deze nieuwe techniek veel tijdswinst te boeken, want nu wachten onderzoekers vaak dagen op een streng DNA waar ze verder mee …

    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Hersenziekten behandelen met darmbacteriën?

    Het bewijs groeit dat onze darmbewoners mogelijk bijdragen aan de ontwikkeling van aandoeningen als ADHD en de ziekte van Alzheimer. Zijn een speciaal dieet, probiotica en poeptransplantaties straks nieuwe therapieën voor hersenziekten en gedragsstoornissen? Het zenuwstelsel in de darm en het centrale zenuwstelsel in de …

    • Ziekten genezen
  • Spinozapremie voor celbioloog Anna Akhmanova

    Celbioloog Anna Akhmanova is één van de winnaars van de Spinozapremie van NWO. Zij krijgt deze ‘Nederlandse Nobelprijs’ voor baanbrekend onderzoek aan het cytoskelet en haar rol als pionier op het gebied van beeldvormende technieken. NEMO Kennislink sprak met Akhmanova over de kracht van moderne …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Spinozapremie voor onderzoek naar het skelet van de cel

    Marileen Dogterom kijkt met de blik van een natuurkundige naar het krachtenspel in levende cellen. Ze krijgt de Spinozapremie 2018 voor haar baanbrekende experimentele onderzoek naar de krachten die het geraamte van de cel uitoefent. Bio van prof. dr. Marileen Dogterom, hoogleraar bionanowetenschappen, TU Delft: …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Architecten op nanoschaal

    Hoe maak je een materiaal dat ‘geprogrammeerd’ is om bepaalde functies uit te voeren? Door vanaf het kleinste niveau, de nanodeeltjes, het materiaal gecontroleerd zichzelf op te laten bouwen. Net zoals levende materialen dat doen. In ‘Makers van leven: Hoe wetenschappers leven bouwen in het …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • De kringloopeconomie

    Er is een grote verandering gaande in het denken over afval- en afvalwaterstromen. In de transitie naar een circulaire economie, wordt afvalwater steeds meer als grondstof behandeld. Dat dit legio mogelijkheden biedt, laten de waterschappen en bedrijven, in samenwerking met milieutechnologen, zien. Het natuurlijke systeem …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Nieuwe sanitatie

    In Nederland zijn sinds 2010 vier praktijk ‘nieuwe sanitatie’-concepten in gebruik genomen. Hierbij wordt zwart water (urine en fecaliën) gescheiden van grijs water (rest van huishoudelijk afvalwater) behandeld. Wikimedia Commons, Usien via CC BY-SA 3.0 Eén praktijkinstallatie staat in een nieuwbouwwijk van 250 huizen in …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Aquafarm: zuiveren en oogsten

    Slimmer omgaan met afvalwater is een grote uitdaging. Door ecologische kennis, de integrale benadering van onze waterketen en ervaringen uit de landbouw te combineren, werd een grote stap gezet. Organismen kunnen afvalwater zuiveren en kunnen tegelijkertijd waardevolle stoffen produceren. Daarmee was het idee van de …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Zwavel- en metaal­terug­winning

    De biologische zwavelcyclus vormt de basis voor een aantal industriële biotechnologische processen die zijn gericht op terugwinning en hergebruik van zware metalen en zwavel uit afvalwater en zure gasstromen. Zwavel en zwavelverbindingen zijn talrijk op aarde en zelfs daarbuiten. Onze bodems bevatten grote hoeveelheden sulfide- …

    • Duurzaamheid vergroten
  • De energiefabriek

    De wereld van afvalwaterzuivering is volop in beweging en zoekt naar mogelijkheden om niet alleen grondstoffen, maar zelfs ook energie uit huishoudelijk en industrieel afvalwater te halen. De waterschappen in Nederland beschouwen afvalwater niet langer alleen als een afvalproduct dat gezuiverd moet worden, maar ook …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Biopolymeren uit zuiveringsslib

    Afvalwater bevat een grote hoeveelheid verschillende organische verbindingen. Die verbindingen zijn er individueel niet eenvoudig uit te halen. Bacteriën kunnen dat wel en zetten die gelijk om in andere nuttige verbindingen. Een electronenmicroscopieopname van bacteriële cellen met een zeer grote hoeveelheid biopolymeer PHA (de witte …

    • Duurzaamheid vergroten
  • De compacte oplossing: biofilms en biokorrels

    Groepjes bacteriën (biofilms) zijn in staat om afvalwater schoon te maken. De vorm van zo’n biofilm, vlok of korrel, bepaalt hoe goed het zuiveringsproces verloopt. Het zuiveren van het afvalwater begint eigenlijk al in de gootsteen. In het afvoerputje en pijp heeft zich in de …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Zuiveren met zuurstof

    Een deel van de organische stof in het afvalwater wordt door zogenaamde heterotrofe bacteriën met zuurstof geoxideerd tot kooldioxide en water. De energie die hierbij vrijkomt gebruiken de bacteriën om van het andere deel nieuwe biomassa te vormen. RWZI’s maken gebruik van microbiële processen die …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Kringlopen in de natuur

    In grachten, kanalen en rivieren leeft een grote verscheidenheid aan organismen, variërend van waterplanten en watervlooien tot micro-organismen als bacteriën. Zij geven het water het zelfreinigende vermogen. Ze breken de afvalstoffen die in het water terechtkomen af en houden zo het water schoon en helder. …

    • Duurzaamheid vergroten
  • De eiwittenfabriek

    In onze huidige tijd vormt de verwachte groei van de wereldbevolking een enorme uitdaging. Als we in 2050 alle negen tot tien miljard aardbewoners willen voeden met eiwitten voornamelijk uit vlees en vis, zoals wij in het Westen gewend zijn, dan moeten we op zoek …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Eerste succes voor immuuntherapie bij borstkanker

    In de Verenigde Staten is één patiënt met uitgezaaide borstkanker succesvol behandeld met immuuntherapie. De patiënt leeft nu al twee jaar zonder dat de ziekte is teruggekomen. Ton Schumacher, immunoloog aan het Nederlands Kanker Instituut, noemt het resultaat bemoedigend, maar blijft ook kritisch. Het nemen …

    • Ziekten genezen
  • ‘Iedere techniek heeft blinde vlekken’

    Biomoleculair wetenschapper Joost Snijder is een van de winnaars van de Heineken Young Scientists Awards 2018. Hij gebruikt geavanceerde technieken om virussen beter te begrijpen. Joost Snijder, winnaar Heineken Young Scientists Awards 2018. Snijder (29) studeerde biomoleculaire wetenschappen aan de Universiteit Utrecht en promoveerde in …

    • Ziekten voorkomen
  • ‘Betere fotosynthese levert meer voedsel op’

    Planten weten goed hoe ze licht om moeten zetten in energie, maar volgens Roberta Croce kan dit proces een stuk efficiënter. Zij ontving onlangs een NWO TOP-subsidie en wil hiermee onderzoeken hoe planten meer soorten licht absorberen en meer voedsel produceren. Roberta Croce, hoogleraar biofysica …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Nieuwe bacteriesensor spoort maagbloedingen op

    Een inslikbare sensor van levende cellen, die vertelt wanneer gevaarlijke maagbloedingen optreden. Wetenschappers van het Amerikaanse MIT ontwikkelden deze nieuwe bacterie-op-een-chip. Bij bacteriën denken we meestal aan de kwaadaardige varianten, die ons ziek maken. Maar ze kunnen ons ook helpen. Onderzoekers van het Massachusetts Institute …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Grafeen helpt hartcellen sneller kloppen

    Amerikaanse wetenschappers ontwikkelden een nieuw kweeksysteem voor hartcellen. De cellen groeien op grafeen en dat biedt een aantal extra mogelijkheden. Zo slaagden de wetenschappers er bijvoorbeeld in om de hartcellen sneller te laten kloppen door ze met licht te beschijnen. Cellen worden nu vaak gekweekt …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Kweekvlees – van het lab naar het schap?

    Nederland is al twintig jaar wereldleider op het gebied van kweekvlees. ’s Werelds eerste gekweekte hamburger groeide hier. Waar we voorloper waren in de ontwikkeling ervan, lijkt de introductie op de markt nu aan onze neus voorbij te gaan. In een paar Nederlandse vriezers ligt …

    • Voedsel produceren
  • Laser zet ‘cellen’ op hun plek

    Weefsels en organen bestaan uit grote aantallen cellen die onderling samenwerken en aan elkaar zijn verbonden. Door zout toe te voegen en een laserstraal te gebruiken, lukt het Britse onderzoekers om ook kunstmatige cellen aan elkaar te plakken. Een kunstmatig weefsel is het nog lang …

    • Ziekten genezen
  • Hoe oud wil jij worden?

    Gemiddeld worden we met z’n allen steeds ouder. Maar ‘ouder worden’ gaat om meer dan alleen iemands leeftijd, er komt veel meer bij kijken. Wat is het dan precies? Hoe werkt ouder worden in je lichaam en geest? En wat betekent zoveel ouder worden voor …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • ‘We hebben onze levensverwachting grotendeels zelf in de hand’

    Wetenschappers begrijpen steeds beter welke factoren een rol spelen bij veroudering en hoe we langer gezond kunnen leven. Krijgen we dankzij die kennis ook steeds meer controle over onze ouderdom? NEMO Kennislink vroeg het aan verouderingsonderzoeker Eline Slagboom. “We kunnen veroudering meer afremmen dan we …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • ‘Aan mijn lijf geen polonaise, tenzij ík polonaise wil’

    NEMO Kennislinklezers zijn over het algemeen goed op de hoogte van wat er wetenschappelijk kan en niet kan met hun genoom. Maar dat betekent niet dat ze zich en masse aanmelden voor een designerbaby. Dat blijkt uit een enquête, die we het afgelopen jaar afnamen. …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Groen alternatief om plastics te maken

    Veel fabrikanten gebruiken nog bisfenol A in de productie van plastic producten, maar deze stof blijkt niet goed voor de mens. Promovendus Steven-Friso Koelewijn heeft een alternatief gevonden in biomassa en probeert zijn duurzame en veilige bouwstenen verder te ontwikkelen. Vanaf 2011 mogen babyflesjes in …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Controle over ons voedsel

    Het is hip om vegetarisch te eten en ook het veganisme is populairder dan ooit. Ondertussen staat de gewone mens steeds verder weg van de voedselproductie en komt hij pas met eten in aanraking tijdens de wekelijkse boodschappen. Hoeveel controle hebben we nog over ons …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • De hielprik van de toekomst

    Op dit moment kunnen wij ruim 120 metabole ziekten behandelen, terwijl er slechts 14 metabole ziekten zijn opgenomen in de screening. Uitbreiding van de hielprik is daarom hard nodig. In de hielprik wordt gescreend op zeer zeldzame erfelijke aandoeningen die niet te genezen zijn maar …

    • Ziekten voorkomen
  • Dragerschapsscreening als alternatieve route

    De hielprik spoort kinderen op die al een erfelijke metabole ziekte hebben. Voor sommige ziekten is er ook de mogelijkheid om het risico te bepalen nog voordat de kinderen geboren, of zelfs ‘gemaakt’ worden. Iedereen is drager van fouten en foutjes in de genen. Deze …

    • Ziekten voorkomen
  • ‘Ouders willen vroege diagnose’

    Het grootste deel van de ziekten waarop baby’s worden gescreend bestaat uit erfelijke stofwisselingsziekten. De patiëntenvereniging voor mensen met stofwisselingsziekten, VKS, volgt de ontwikkeling van de hielprik op de voet. Directeur Hanka Dekker schetst de visie van de VKS op de hielprik. Sinds het screeningsprogramma …

    • Ziekten voorkomen
  • De biologie van metabole ziekten

    Erfelijke metabole ziekten, ook wel stofwisselingsziekten genoemd, werden lange tijd beschouwd als erg zeldzame, onbehandelbare en vaak dodelijke aandoeningen waarvan de oorzaak onbekend was. Tegenwoordig begrijpen we steeds beter hoe de ziekten ontstaan. Deze kennis heeft geleid tot een grote toename van het aantal metabole …

    • Ziekten voorkomen
  • Ziekten aan het licht via een druppeltje bloed

    Roze muisjes of blauwe muisjes; een meisje of een jongen. We zijn er heel nieuwsgierig naar, maar uiteindelijk maakt het ons vaak niet uit. Als het kindje maar gezond is. Of dat zo is, valt lang niet altijd meteen te zeggen, omdat symptomen van sommige …

    • Ziekten voorkomen
  • Functionele genetica: van het lab naar het bed

    Zonder degelijk wetenschappelijk onderzoek zou het onmogelijk zijn geweest om een goede hielprikscreening op te zetten, de resultaten te interpreteren, of een perspectief te geven aan patiënten over hun toekomst. Wetenschappelijk onderzoek kan ook nieuwe wegen openen naar meer begrip en misschien zelfs oplossingen voor …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Mini-orgaantjes voor onderzoek en behandeling

    In de afgelopen jaren is de (genetische) diagnostiek van metabole ziekten enorm verbeterd. De volgende grote stap is – naast ‘symptoombestrijding’ – daadwerkelijke genezing te bewerkstellingen, maar dat is voor metabole ziekten nog niet haalbaar. De eerste stap in het benodigde onderzoek is een zogeheten …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Translationeel onderzoek en metabole ziekten

    Translationeel onderzoek is in de laatste jaren steeds belangrijker geworden in het onderzoek naar metabole ziekten. Het onderzoek is hier extra ‘translationeel’, omdat het ook een vertaling probeert te zoeken tussen veelvoorkomende verworven metabole ziekten, zoals type 2-diabetes en de zeldzame erfelijke metabole ziekten. Hoewel …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Biotechnologie? Lekker overlaten aan ‘waakhonden’

    Wat vind je belangrijker: de ontdekking van het Higgs-boson of het bewijzen van de laatste stelling van Fermat? Voor veel mensen is zo’n vraag onmogelijk te beantwoorden, om te beginnen omdat ze geen idee hebben wat de stelling van Fermat inhoudt of wat een Higgs-boson …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
  • Biotech in de strijd tegen malaria: ‘Niet zaligmakend, maar het kan zeker bijdragen’

    Gene drive is een biotechnologische techniek die dé oplossing belooft te zijn voor ziektes die door insecten worden overgebracht. Met gene drive behoren denguekoorts en malaria straks tot het verleden, zo is de gedachte. De eigenlijke boosdoener waar je bij malaria zo ziek van wordt, …

    • Ziekten voorkomen
  • Alcoholmisbruik behandeld met stamcellen

    Onderzoekers uit Chili hebben alcoholistische ratten behandeld met stamcellen. De knaagdieren dronken gedurende een maand tachtig tot negentig procent minder alcohol. In de toekomst willen de onderzoekers stamcellen ook inzetten voor de behandeling van alcoholmisbruik bij mensen. Regelmatig (te veel) alcohol drinken leidt tot een …

    • Ziekten genezen
  • Waarom ook genetisch gemodificeerde dieren het moeilijk gaan krijgen

    Genetisch gemodificeerde bacteriën hebben we al veertig jaar, gewassen zijn al vijfentwintig jaar lang goed om op een verjaardagsfeestje een ‘gezellige’ discussie over op te zetten: in Europa vinden we het maar eng. En de laatste jaren zijn er steeds vaker genetisch gemodificeerde dieren in …

    • Voedsel produceren
  • Lichaamseigen stamcellen tegen kanker

    Lichaamseigen stamcellen zijn wellicht de sleutel tot een werkzaam kankervaccin. De stamcellen leren het afweersysteem om tumorcellen te herkennen en aan te vallen. Bij muizen slaat die behandeling goed aan. In de komende twee jaar moet blijken of de stamcellen ook in menselijk weefsel succesvol …

    • Ziekten genezen
  • Apenklonen of Dolly 2.0?

    De media stonden eind januari 2018 bol van het nieuws over de twee apenklonen uit China. De afgelopen 20 jaar zijn er al heel veel dieren gekloond. Waarom is dit dan zulk groot nieuws? Eind januari 2018 is het overal in het nieuws: Chinese wetenschappers …

    • Ziekten genezen
  • Koeien die geen hoorns krijgen

    Melkvee heeft hoorns, waarmee de dieren hun stalgenoten kunnen verwonden – zeker als ze wat dicht op elkaar staan. Ook voor mensen vormt de koe met hoorns een gevaar. Daarom hebben wetenschappers genetisch gemodificeerde koeien gecreëerd die geen hoorns krijgen. Maar wat zit hier werkelijk …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Het beste voor je baby

    Tegenwoordig zijn steeds meer ziektes te voorkomen door baby’s te testen vóór de geboorte. Of zelfs voordat ze verwekt worden, door de ouders te testen. Maar wie bepaalt wat het beste is voor je baby? Tijdens NEMO Kennislink Live sprak moderator Desiree Hoving met drie …

    • Ziekten voorkomen
  • De schimmelfabriek

    Schimmels kunnen een hoop nuttige producten maken, maar de industriële toepassingen zijn nog beperkt. Dat komt onder andere omdat het moeilijk te voorkomen is dat schimmels tijdens de productie overal op en aan groeien. Nu de vraag naar duurzame biobrandstoffen en chemische verbindingen zoals bouwstenen …

    • Ziekten genezen
  • Perfect gemaakt! Wat moet je daar nou van denken?

    Stel, een nare of levensbedreigende ziekte ‘zit in de familie’, maar je wilt wel graag een kind. Dat is een risico: straks heeft je kind óók die levensbedreigende ziekte. Dat is een moeilijke afweging. Biotechnologie brengt een oplossing voor dat dilemma steeds dichterbij. Maar wat …

    • Ziekten voorkomen
  • Biotechnologie: als het dichtbij komt, komt het erop aan

    Biotechnologie… wat vinden Nederlanders daarvan? Bureau InSites Consulting vroeg het aan een panel van 150 Nederlanders. Het antwoord is even verbazingwekkend als voor de hand liggend: ‘Niets’. De vraag wat ‘we’ eigenlijk van Biotechnologie vinden, komt niet uit de lucht vallen. Biotechnologie ontwikkelt zich razendsnel. …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Food Evolution wil anti-gmo’ers bekeren

    De documentaire Food Evolution analyseert het debat rondom een van de meest controversiële onderwerpen van nu: genetisch gemodificeerd voedsel. Zowel de pro’s als de anti’s claimen dat de wetenschap aan hun kant staat. Maar wie heeft gelijk? Op 11 november 2017 gaat de film in …

    • Voedsel produceren
  • Bacterie maakt groenere bouwstenen voor plastic

    De productie van grondstoffen voor plastics kost veel energie en is bovendien erg vervuilend. De Wageningse promovendus Youri van Nuland heeft dit proces nu een stuk groener gemaakt met zijn aangepaste bacterie die in één stap moleculen omzet in bouwstenen voor plastic. Om een plastic …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Een baarmoeder van plastic

    Het is onderzoekers van het kinderziekenhuis van Philadelphia gelukt om enkele te vroeg geboren lammetjes verder te laten ontwikkelen in een kunstmatige baarmoeder. Deze techniek is nog niet getest en toepasbaar bij mensen, maar het biedt waarschijnlijk wel mogelijkheden voor de toekomst. In het voorjaar …

    • Ziekten voorkomen
  • Plantaardige burger heeft toch vleessmaak

    Minder vlees eten is voor veel mensen lastig omdat ze de smaak missen. Het Amerikaanse bedrijf Impossible Foods brengt nu een plantaardige burger op de markt die toch naar vlees smaakt. Hun geheime ingrediënt: heem. Een vegetarisch alternatief voor vlees. Flickr, Stacy Spensley via CC …

    • Voedsel produceren
  • Gentechgewassen: resistentie groeit, maar is beheersbaar

    Op ’s werelds akkers staat nu bijna een miljoen vierkante kilometer Bt-mais, Bt-katoen en Bt-soja, die dankzij genetische modificatie dodelijk is voor sommige rupsen en andere plaagdieren. Die ontwikkelen daar resistentie tegen, maar verstandig beheer kan dat flink vertragen, zodat deze Bt-gewassen nog jaren mee …

    • Voedsel produceren
  • Voortplanting: de normaalste zaak

    In het begin was er veel weerstand tegen IVF, inmiddels is het bijna de normaalste zaak van de wereld. Zo zal het ook gaan met de huidige vernieuwingen in de voortplantingsgeneeskunde. Misschien zal ongewenste kinderloosheid in de toekomst helemaal niet meer bestaan. Het krijgen van …

    • Ziekten voorkomen
  • Psychosociale aspecten van onvruchtbaarheid

    Vruchtbaarheidsproblemen wegen zwaar voor paren die graag een kind willen. De onvervulde kinderwens kan hun leven beheersen. Vooral als veel vrienden, broers en zussen kinderen krijgen, en de geboortekaartjes met regelmaat in de brievenbus komen. Anno nu heeft niet minder dan één op de zes …

    • Ziekten voorkomen
  • Gereedschap ter voortplanting: IVF en ICSI

    Op 14 januari 1992 werd de eerste ‘ICSI-baby’ geboren. Naar schatting zijn op dit ogenblik drie miljoen kinderen geboren middels intracytoplasmatische sperma-injectie. ICSI is een variant van conventionele in-vitro-fertilisatie (IVF), die werd ontwikkeld om een oplossing te bieden voor gevallen van ernstige mannelijke subfertiliteit. De …

    • Ziekten voorkomen
  • Pre-implantatie genetische diagnostiek

    Paren die een hoog risico hebben op een kind met een ernstige erfelijke aandoening en een gezond (biologisch eigen) kind willen krijgen, hebben de keuze tussen prenatale diagnostiek of pre-implantatie genetische diagnostiek (PGD). Bij prenatale diagnostiek wordt er genetisch onderzoek gedaan van de ongeborene in …

    • Ziekten voorkomen
  • Voortplanting in het recht

    De ontwikkelingen in de voortplantingsgeneeskunde van de afgelopen decennia stellen politiek en recht voor continue uitdagingen. Waar het recht zich op het gebied van voortplanting lange tijd bijna ‘alleen maar’ bezig hoefde te houden met vraagstukken rond abortus, zijn daar nu veel meer praktische vragen …

    • Ziekten voorkomen
  • Voortplantingsgeneeskunde of fertiliteitsindustrie?

    De technische mogelijkheden van de voortplantingsgeneeskunde zijn de laatste dertig jaar enorm toegenomen, maar daarmee ook het aantal ethische vragen dat op ons afkomt. De technische mogelijkheden van de voortplantingsgeneeskunde zijn de laatste dertig jaar enorm toegenomen, maar daarmee ook het aantal ethische vragen dat …

    • Ziekten voorkomen
  • Voortplantingsgeneeskunde: Stromingen in de ethiek

    Bevruchting, zwangerschap en de gezondheid van de baby zijn niet langer per definitie biologisch, maar steeds vaker biotechnologisch bepaald. Onvruchtbaarheid hoeft geen kinderloos bestaan te betekenen en een ernstige aandoening bij het kind kan in het allervroegste stadium worden opgespoord. De schat aan mogelijkheden die …

    • Ziekten voorkomen
  • Knutselen aan de kiembaan: een ethische verkenning

    Met moderne biotechnologische gereedschappen als CRISPR/cas9 en andere vormen van genetische modificatie kunnen relatief gemakkelijk en heel precies veranderingen worden aangebracht in het genoom van levende cellen. Genoomwijziging in de menselijke kiembaan, waarbij de aangebrachte verandering kan worden doorgegeven aan het nageslacht is echter nog …

    • Ziekten voorkomen
  • Geslachtscellen uit het laboratorium

    Het maken van geslachtscellen in het laboratorium, het genetisch aanpassen van geslachtcellen of embryo’s, en zelfs het voldragen van een zwangerschap buiten het menselijk lichaam. Nieuwe inzichten en mogelijkheden volgen elkaar in rap tempo op en leiden mogelijk tot de ontwikkeling van nieuwe behandelmethoden. Als …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Cyborgbacterie produceert nuttige moleculen

    Bacteriën zijn erg goed in het omzetten van licht in bijvoorbeeld alcohol, methanol of azijnzuur. Maar die omzetting gaat niet altijd even efficiënt. Daarom voegden Amerikaanse onderzoekers nanozonnecellen toe. De hieruit voorgekomen ‘cyborgbacteriën’ werken een stuk beter dan de natuurlijke bacteriën. Wetenschappers proberen al jaren …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Herenboeren brengen natuur terug in de landbouw

    Meer dan de helft van Nederland bestaat uit landbouwgrond. We verbouwen daarop zoveel dat we de tweede exporteur ter wereld zijn. De keerzijde daarvan is dat intensieve landbouw ten koste gaat van de biodiversiteit. In Boxtel bedachten ze een duurzaam alternatief: op de Herenboerderij komt …

    • Voedsel produceren
  • Erfelijke hartkwaal in menselijke embryo’s gerepareerd

    Bij menselijke embryo’s is een hartkwaal gerepareerd die door één defect gen wordt veroorzaakt. De gen-techniek blijkt verrassend trefzeker. De embryo’s mochten trouwens niet opgroeien tot gezonde baby’s, maar werden na enkele dagen vernietigd. De hartkwaal hypertrofische cardiomyopathie is een erfelijke afwijking waardoor de drager …

    • Ziekten genezen
  • Plant doorstaat droogte dankzij azijn

    Veel planten kunnen slecht tegen droogte. Wetenschappers van het Japanse RIKEN-instituut ontdekten dat een behandeling met azijnzuur helpt om de droogte te doorstaan. Is dit een simpele en goedkope oplossing voor landbouw in droge gebieden? In veel droge gebieden op aarde is landbouw heel lastig …

    • Voedsel produceren
  • Spinazieblaadjes als plantaardig alternatief voor kapotte nierbuisjes

    Met spinazieblaadjes op een dierproefvrije manier nierbuisjes maken. Daaraan werken de Utrechtse hoogleraar Roos Masereeuw en promovenda Katja Jansen. Op deze opmerkelijke manier willen ze ingrijpen in het ziekteproces dat leidt tot chronische nierschade. Hoogleraar Roos Masereeuw wil graag ingrijpen in dat proces, om het …

    • Ziekten genezen
  • Ketters in de groene kerk

    Weg met de taboes op kernenergie, kunstmest, gentech en economische groei. De mens moet juist niet in harmonie met de natuur leven, maar daarvan ontkoppeld worden. Dat is de boodschap van de zeven journalisten die de bundel Ecomodernisme schreven. Zij gaan de strijd aan met …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Hey, blijf van dat gen af!

    De medische biotechnologie is steeds meer in opmars. We kunnen inmiddels al genetisch materiaal in embryo’s manipuleren om ziektes te voorkomen. Maar moeten we dat ook willen? Wat zijn eigenlijk de ethische aspecten van gen-editing op embryo’s? Een groeiachterstand, spastisch en veelvuldig naar adem happen. …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • ‘Bacteriën zijn de toekomstige plastic-fabrieken’

    Bacteriën zo aanpassen dat ze plantenresten die we normaal weggooien omzetten in nuttige moleculen. Daaraan werkt Hoogleraar bacteriële celfabrieken Richard van Kranenburg (Wageningen Universiteit). Op deze manier hoopt hij ons veel minder afhankelijk te maken van olie. Bacteriën zijn eigenlijk kleine fabrieken. Ze leven op …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Bot is sterk én slim

    Botcellen doen niet zomaar wat. Ze tasten hun omgeving nauwkeurig af en gebruiken die informatie om te bepalen wat ze moeten doen. Ook reageren ze op krachten en invloeden van buitenaf. “Bot is pas echt een smart material”, vindt professor Keita Ito van de Technische …

    • Ziekten genezen
  • Varken met een vleugje mens

    Het is wetenschappers gelukt om mens-varken-embryo’s te maken door menselijke stamcellen te injecteren in varkens. Het uiteindelijke doel hiervan is om menselijke organen voor transplantatie te kweken in donordieren. De embryo’s werden na vier weken geaborteerd. Men wilde het risico niet lopen om een varken …

    • Ziekten genezen
  • ‘Voor biologen is een gekweekt mini-orgaantje gewoon een klompje cellen’

    Bij nieuwe biomedische technologieën moet je meteen oog hebben voor de ethische vragen, vindt medisch-ethicus Annelien Bredenoord. Daarom zwengelt ze nu in Science de discussie aan over organoids, gekweekte mini-orgaantjes. “We moeten eerst de ethische vragen onderzoeken, voordat we zo’n technologie breed gaan toepassen.” Bredenoord …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • ‘DNA schrijven en uitlezen is verslavend’

    Hij ontwikkelde dertig jaar geleden de eerste methode om direct DNA af te lezen. Nu brengt de Amerikaanse geneticus George Church volledige menselijke genomen in kaart en schrijft hij zelf genetische codes om nieuwe organismen te maken. NEMO Kennislink interviewt de pionier. Geneticus George Church …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Stopknop voor genetische kettingreactie

    Crispr, de nieuwe gentechniek die hele populaties kan ‘besmetten’ met een vreemd gen, heeft enorme mogelijkheden en enorme gevaren. Er is nu een ‘tegengif’ gevonden, dat een uit de hand lopende genetische kettingreactie kan stoppen. Dat maakt Crispr veiliger en beter toepasbaar buiten het laboratorium. …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • ‘Ik wil geen levende cellen nabouwen’

    De discussie over wat leven precies is, vertroebelt onze blik op synthetische biologie, vindt Randy Rettberg van MIT en iGEM. Dat is de internationale studentencompetitie op het gebied van genetic engineering. “Zodra het over leven gaat, betrekken we het meteen op onszelf. Maar het gaat …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Baby op bestelling: droom of nachtmerrie?

    Wij bestaan voornamelijk uit somatische cellen, ofwel lichaamscellen. In de kern van al deze cellen zit ons erfelijk materiaal, het genoom, in de vorm van een dubbele set chromosomen. De helft van deze chromosomen komt oorspronkelijk van de vader (de paternale chromosomen), de andere helft …

    • Ziekten voorkomen
  • Weefselregeneratie en tissue-engineering

    De ontdekking van de mesenchymale stamcellen is te danken aan het pionierswerk van de Russische onderzoeker Alexander Friedenstein. In het midden van de jaren zestig van de vorige eeuw beschreef hij voor het eerst cellen die sterk leken op fibroblasten (bindweefselcellen) en die hij relatief …

    • Ziekten genezen
  • 3D-bioprinten

    De afgelopen jaren zijn er grote stappen gemaakt in de biomedische wetenschappen op het gebied van regeneratieve geneeskunde en tissue-engineering. Dit is een relatief nieuw veld binnen de (bio)medische wereld waarin wordt getracht nieuw weefsel te regenereren door het lichaam een handje te helpen door …

    • Ziekten genezen
  • Cellen gezocht voor insulineproductie

    Meer dan 1 miljoen Nederlanders hebben last van diabetes mellitus, in de volksmond suikerziekte. Het bloed bevat dan te veel suiker ofwel glucose. Met suiker éten heeft het verder niets te maken. Wel met een functioneel tekort aan het hormoon insuline. Dit hormoon zorgt ervoor …

    • Ziekten genezen
  • Medicijnen op maat

    Stel: je komt bij de huisarts en krijgt te horen dat je symptomen veroorzaakt worden door een ernstige ziekte. Voor die ziekte zijn verschillende behandelingen mogelijk. Door er een aantal uit te proberen wil de huisarts uitzoeken of één van die behandelingen ook bij jou …

    • Ziekten genezen
  • Stamcellen als de nieuwe patiënt

    Stamcelonderzoek is de afgelopen paar jaren in een stroomversnelling geraakt. We kunnen tegenwoordig veel verschillende celtypen maken uit pluripotente stamcellen, we gebruiken stamcellen uit volwassenen al op een individueel niveau om de geschiktheid van medicijnen voor behandeling te testen, en we maken allerlei ingewikkelde testsystemen …

    • Ziekten genezen
  • Xenotransplantatie: van orgaan naar celtransplantatie

    Toen het mogelijk bleek humane embryonale stamcellen te kweken, waren de verwachtingen hoog gespannen. Binnen afzienbare tijd zouden vanuit stamcellen in vitro menselijke organen kunnen worden gekweekt, geschikt voor transplantatie. Deze weefsels zouden de vraag naar orgaandonoren drastisch verminderen en veel meer patiënten kunnen genezen. …

    • Ziekten genezen
  • Opkomst en ondergang van een gedroomde biobrandstof

    Jatropha. Nog maar een jaar of tien terug stond de naam bijna gelijk aan ‘de wonderstruik die niet alleen het klimaatprobleem zou aanpakken, maar tegelijk de armoede in Azië zou bestrijden.’ Wie heeft het er nu nog over? Jatropha curcas is de naam van een …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Spinozapremie 2016 naar chemicus Wilhelm Huck

    Wilhelm Huck van de Radboud Universiteit Nijmegen is dit jaar een van de vier ontvangers van een Spinozapremie van €2,5 miljoen. Hij kijkt met een chemische blik naar alle reacties in levende organismen. Met als uiteindelijk doel: het bouwen van een synthetische, levende cel. Wie …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Bot en kraakbeen uit de printer

    Een compleet nieuw weefsel laten groeien kost tijd, veel tijd. En misschien gaat het wel nooit lukken. Hele weefsels printen op basis van levende celblokjes lijkt echter een goed alternatief. Bioprocestechnoloog Jos Malda zag in het bioprinten een aantal jaar geleden een kans die hij …

    • Ziekten genezen
  • Kweken met cellen uit de ‘blinde darm’ van het hart

    Celbioloog Marie-José Goumans isoleert stamcellen uit het hart zelf en probeert deze om te vormen tot functionele hartcellen, met als doel om patiënten met een beschadigd hart te kunnen helpen. Het hart is een complex orgaan. Schade is niet zomaar te herstellen. Door gebruik te …

    • Ziekten genezen
  • Hart geeft nog niet alle geheimen prijs

    Kapotte organen repareren, dat is de grote uitdaging binnen de regeneratieve geneeskunde. En dat was ook de uitdaging waarmee hoogleraar Christine Mummery begon aan haar onderzoek naar het hart. Maar reparatie van het hart met stamcellen bleek moeilijker dan gedacht. En dus gooide Mummery het …

    • Ziekten genezen
  • Levers repareren met stamcellen

    Wanneer een beschadigde lever zichzelf niet meer repareert, is transplantatie de enige optie. Maar voor de wereldwijd tientallen miljoenen mensen met leverschade zijn veel te weinig donoren beschikbaar. Hans Clevers, hoogleraar Moleculaire genetica bij het Hubrecht Instituut (KNAW), werkt aan een manier om met stamcellen …

    • Ziekten genezen
  • Design je eigen hartklep

    Mensen met een lekkende of vernauwde hartklep kunnen een vervangende kunstklep geïmplanteerd krijgen. Maar kunsthartkleppen zijn niet ideaal. Carlijn Bouten werkt aan een alternatief: een implantaat dat na plaatsing lichaamseigen cellen aantrekt en daarvan zelf een nieuwe hartklep vormt. Door een slecht functionerende hartklep moet …

    • Ziekten genezen
  • Bouw een testkit op maat

    Hoe effectief medicijnen tegen een aandoening zijn, verschilt sterk van patiënt tot patiënt. Door stamcellen uit het lichaam van de patiënt te nemen en op te kweken, kun je die medicijnen vooraf testen op hun werkzaamheid of risico; met uiteindelijk effectievere medicatie voor de patiënt …

    • Ziekten genezen
  • Medische ‘Google Earth’ werpt nieuw licht op borstkanker

    Als bij jonge vrouwen borstkanker geconstateerd wordt, volgt veelal een operatie, bestraling en een aanvullende behandeling, vaak in de vorm van een chemokuur. Maar is dat laatste wel echt altijd zinnig? Het Young Breast Cancer Project (YBCP) zoekt het antwoord op die vraag met behulp …

    • Ziekten genezen
  • Ziekenhuis of niet? Je genen bepalen het

    Het respiratoir syncytieel virus (RSV) is een belangrijke veroorzaker van verkoudheid. Bij volwassenen blijft het meestal bij een snotneus, maar RSV-infecties kunnen bij pasgeborenen heel ernstig verlopen. Zo ernstig dat ze op de intensive care van het ziekenhuis terechtkomen en zonder behandeling overlijden. Een test …

    • Ziekten genezen
  • Flexibel afweersysteem

    Er zijn duizenden ziekteverwekkers die ons kunnen aanvallen en we hebben maar één afweersysteem. Dat afweersysteem heeft een beperkt aantal genen beschikbaar om in te zetten. En dus is er een ingebakken flexibiliteit om de juiste respons tegen iedere ziekteverwekker te krijgen. Eén gen, één …

    • Ziekten genezen
  • ‘Biobrandstoffen hoeven niet te concurreren met de voedselproductie’

    Het verbouwen van biobrandstoffen hoeft niet te leiden tot ontbossing, en ook niet ten koste te gaan van de voedselproductie. Dat is de conclusie van het promotieonderzoek van energiewetenschapper Sarah Gerssen-Gondelach. Vandaag verdedigde ze haar proefschrift aan de Universiteit Utrecht. Met name gewassen als koolzaad …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Gentech wordt nu pas echt spannend – maar bijna niemand heeft dat door

    In het recente verleden is er veel ophef geweest over stier Herman, het eerste dier met een ‘menselijk’ gen, en over het gekloonde schaap Dolly. Tegenwoordig concentreert de aversie tegen gentech zich op neveneffecten, zoals de vermeende kwade bedoelingen van zadengigant Monsanto. Actievoerders opgelet: er …

    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
  • Nieuwe methode biedt zicht op medicijnen voor vijf ‘harde noten’

    Hersenziekten scoren in de overlijdensstatistieken ver onder kanker en hart- en vaatziekten. Daardoor wordt de impact van aandoeningen aan de hersenen nogal eens onderschat. De invloed op kwaliteit van leven, de behandelkosten en het ziekteverzuim als gevolg van ziektes als depressie, epilepsie, autisme en schizofrenie …

    • Ziekten genezen
  • Gezocht: cel voor insulineproductie

    Voor mensen met diabetes type 1 is er nog altijd geen geneesmiddel. Transplantatie van de alvleesklier is een mogelijkheid, maar dat is een ingrijpende operatie en het tekort aan donoren is schrijnend. Vandaar dat onderzoekers een oplossing op kleine schaal proberen te vinden: transplanteer alleen …

    • Ziekten genezen
  • Duurzamer eten

    Onze huidige manier van voedsel produceren vreet energie, water en grondstoffen. Op deze voet lijkt het dan ook niet mogelijk om de verwachte piek van ruim negen miljard wereldburgers in de tweeëntwintigste eeuw te voeden. ‘Maar als we het roer omgooien kán het echt wel’, …

    • Voedsel produceren
  • Onze haat-liefde­verhouding met de biefstuk

    Nergens klinkt de roep om ‘ander eten’ zo luid als rond de consumptie van vlees. ‘Uiteindelijk zal onze eiwitvoorziening dan ook behoorlijk veranderen’, voorspelt hoogleraar humanistische wijsbegeerte, professor Cor van der Weele. “Weet je wat een van de grootste problemen is rond onze consumptie van …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Gentech-frietje? Ja, graag!

    Genetische modificatie is niet hetzelfde als Monsanto. Dat onderscheid moeten consumenten en milieugroepen leren maken. De twee op één hoop gooien kan veelbelovende GM-initiatieven uit de publieke sector de kop kosten. Een aardappel aangetast door phytophthora. Wikimedia Commons/Agricultural Research Service Een paar weken terug liep …

    • Voedsel produceren
  • Uitschakelen X-chromosoom in beeld gebracht

    Heel vroeg in de embryonale ontwikkeling wordt bij vrouwen één van de twee X-chromosomen uitgeschakeld. Moleculair bioloog Hendrik Marks (Radboud Universiteit Nijmegen) bekeek met de nieuwste technieken hoe dat uitschakelen zich stapje voor stapje over het chromosoom verspreidt. Deze fundamentele kennis draagt in de toekomst …

    • Ziekten genezen
  • Gist maakt pijnstillers

    Pijnstillers zijn belangrijke medicijnen in de westerse wereld, maar hun productie is voor een groot deel afhankelijk van de kweek van planten waaruit pijnstillende stoffen worden gewonnen. Wetenschappers van de Stanford School of Engineering maakten giststammen die suiker om kunnen zetten in zulke stoffen. Daarmee …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Chinezen sleutelen aan DNA embryo’s

    Chinese wetenschappers hebben de genen van menselijke embryo’s aangepast met behulp van een nieuwe techniek. De embryo’s zullen echter niet opgroeien tot genetisch gemodificeerde mensen, ze waren namelijk niet levensvatbaar. Maar de resultaten doen veel stof opwaaien. De studie roept zeer gemengde reacties op. Momenteel …

    • Ziekten voorkomen
  • Foodtopia of: de voortdurende behoefte aan voedselinnovatie

    In onze moderne maatschappij lijkt het inmiddels vanzelfsprekend dat er altijd en overal voedsel is. Toch is dat zeker niet altijd zo geweest. Integendeel. In andere delen van de wereld is die situatie zelfs nog steeds niet bereikt. En ook voor onze eigen toekomst dringen …

    • Voedsel produceren
  • Helpen biobrandstoffen nou wel of niet tegen CO2-uitstoot?

    Volgens de KNAW heeft het gebruik van biobrandstoffen geen effect op de uitstoot van CO2. Onderzoekers van onder meer de Universiteit Utrecht en de Rijksuniversiteit Groningen denken daar heel anders over. Het leidde tot gebakkelei in de media. Wat is er precies aan de hand? …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Lekker ruikende lichaamsbacteriën

    Onze darmflora staat steeds meer in de belangstelling. Iedereen heeft een bijzondere set darmbacteriën die invloed heeft op onze gezondheid, onze aanleg om dik te worden en zelfs om bepaalde ziektes als kanker te ontwikkelen. Maar wat als wetenschappers een bacterie ontwerpen met eigenschappen die …

    • Ziekten genezen
  • “Ik geloof er graag in, maar ik zie het nog niet direct.”

    Je darmen zitten vol met nuttige bacteriën. We zouden ze nog nuttiger kunnen maken met behulp van synthetische biologie. Door darmbacteriën zo aan te passen dat ze je poep lekker laten ruiken of van kleur veranderen op het moment dat er in je lichaam iets …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Synthetische biologie in de geneeskunde

    Micro-organismen spelen een cruciale rol in onze gezondheid, vaker positief dan negatief. Een goede darmflora is bijvoorbeeld essentieel voor de vertering van voedsel en voor de algehele gezondheid. Vooral de dikke darm zit vol met verschillende bacteriën; tot wel duizend soorten. Een volwassen persoon draagt …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Ziekten genezen
  • De blauwdruk van microbiële celfabrieken

    Voor we kunnen ingaan op de rol van synthetische biologie in de industriële biotechnologie, is het nodig om nog even te kijken naar de stofwisseling van micro-organismen en de rol van DNA in dit proces. Als een gist, schimmel of bacterie groeit op bijvoorbeeld een …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Ziekten genezen
  • Nieuwe mogelijkheden in de industriële biotechnologie

    Het inzetten van recombinant-DNA technologie komt in grote lijnen neer op het opnieuw ‘schikken’ (recombineren) van natuurlijke stukken DNA. Hierdoor kan de activiteit van genen binnen een micro-organisme worden veranderd of kunnen genen worden overgedragen van het ene naar het andere organisme. Hoewel deze aanpak …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Ethische aspecten van synthetische biologie

    Potentiële risico’s hebben een belangrijke rol gespeeld in het opkomende debat over synthetische biologie. Nieuwe technologieën raken echter ook vaak aan ethische kwesties die niet altijd gemakkelijk onder woorden te brengen zijn. Ontwikkelingen in de biotechnologie hebben in het verleden regelmatig tot verhitte ethische discussies …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Industriële biotechnologie

    We leven op het toppunt van een merkwaardig tijdperk in de menselijke geschiedenis. Niet eerder werden levensstijl en welvaart van de mensheid zo eenzijdig bepaald door één enkele grondstof. Plastics, geneesmiddelen, de brandstoffen van de auto’s waarin we rijden en het asfalt waarop ze rijden: …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Zelf kopiëren, knippen en plakken

    Begrijpen hoe een cel zélf genen vertaalt in eiwitten is één ding, maar de moderne moleculaire biologie en synthetische biologie zouden niet mogelijk zijn geweest zonder de mogelijkheid om genen ook te manipuleren. Het helpt daarbij natuurlijk enorm dat de genetische ‘taal’ voor alle levende …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Synthetische biologie tegen malaria

    Een belangrijke categorie medicijnen, zoals de pijnstillers aspirine en morfine en de stimulantia cafeïne, nicotine en cocaïne, is gebaseerd op extracten uit planten. In veel gevallen worden deze extracten al eeuwen gebruikt in de kruidengeneeskunde. Zo ook extracten van de zomeralsem (Artemisia annua) die worden …

    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Van lezen naar schrijven

    Al vele jaren wordt er gesproken van ‘genetische modificatie’, maar pas sinds de opkomst van de synthetische biologie mag je met recht zeggen dat er serieus wordt gemodificeerd in de genetica. Welke sprongen in kennis hebben dit mogelijk gemaakt? Een technisch en historisch overzicht. In …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Nu écht synthetisch: hoe bouw je een nieuwe cel?

    De ontdekking van het knippen, plakken en kopiëren van DNA markeerde het begin van een revolutie in de moleculaire biologie. Het werd nu mogelijk om genen en eiwitten in detail te bestuderen. Deze recombinant-DNA technieken zijn ook onmisbaar als je biologische onderdelen, apparaten, modules of …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Lichtgevende bomen: Ik wil het wel zien!

    Onze straten en wegen staan vol met lantaarnpalen. Die zijn niet echt fraai en verbruiken bovendien behoorlijk wat energie. Zouden lichtgevende bomen een alternatief kunnen zijn? Jelle Reumer, directeur van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam, vindt het een enorm interessante toepassing. “Ik zou het wel willen …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Lichtgevende bomen: een belachelijk idee

    Onze straten en wegen staan vol met lantaarnpalen. Die zijn niet echt fraai en verbruiken bovendien behoorlijk wat energie. Zouden lichtgevende bomen een alternatief kunnen zijn? Wim Schmidt, sterrenkundige en voorzitter van het Platform Lichthinder, denkt van niet. “Ik vind dit een belachelijk idee”. In …

    • Duurzaamheid vergroten
  • “Binnen tientallen jaren een minimale cel bouwen? Dat moet kunnen”

    Sommige wetenschappers kunnen eindeloos vertellen over hun onderzoek. De Nijmeegse chemicus Wilhelm Huck is zo iemand. Vraag hem naar zijn hobby’s en het gesprek komt vanzelf weer terug op de wetenschap. Zelf proberen een cel te maken is dan ook fascinerend werk. Bacteriën splitsen zich …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Multitaskend enzym helpt bij synthese van groen alternatief voor PET-fles

    Dat er veel suiker in cola zit weet iedereen wel. Minder bekend is dat je van dat suiker ook colaflesjes kunt maken. De kunststof PEF is een groen alternatief voor de plastic PET-fles en is gemaakt van suiker. Groningse biochemici hebben nu een enzym gevonden …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Behandeling van Down stap dichterbij

    Een extra kopie van chromosoom 21 zorgt voor het syndroom van Down. Amerikaanse wetenschappers zijn er nu in geslaagd die extra kopie uit te schakelen. Dat biedt mogelijkheden voor onderzoek en wellicht zelfs een chromosoomtherapie voor Down. Zo zou het misschien ooit mogelijk worden om …

    • Ziekten voorkomen
  • De onbedoelde vondsten van prenataal onderzoek

    Stel; je laat je ongeboren kind testen op het syndroom van Down, maar artsen vinden tijdens het onderzoek een hele andere afwijking. Dit komt regelmatig voor, maar aanstaande ouders zijn daar vaak niet op voorbereid. Hoe moeten we daarmee omgaan? Gynaecoloog Jacqueline Pieters deed er …

    • Ziekten voorkomen
  • Biodiversiteit in de landbouw: luxe of noodzaak?

    De moderne intensieve en op industriële leest geschoeide landbouwpraktijk heeft het aanzien van het agrarisch cultuurlandschap aanzienlijk veranderd. Kleinschalige landschapselementen zijn vaak verdwenen, de diversiteit aan gewassen is kleiner geworden en de biodiversiteit in het agrarische gebied is verminderd. Het aantal vogels op landbouwgronden bijvoorbeeld, …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Gentech-maïs onder vuur

    Franse onderzoekers slaan alarm. Zij brachten het eten van genetisch aangepaste maïs onlangs in verband met de ontwikkeling van gigantische tumoren in ratten. Maar wereldwijd hebben onafhankelijke wetenschappers kritiek op het onderzoek. De onrust over GM-voedsel is wel weer opgelaaid. Sam Fentress, Wikimedia Commons Het …

    • Voedsel produceren
  • ‘Hoe ga je om met technologie vol onzekerheden?’

    Elke twee weken verschijnt op Kennislink een gastcolumn. De columnist is steeds een andere onderzoeker, die vanuit zijn of haar vakgebied schrijft over de wetenschap achter een gebeurtenis in de maatschappij of uit ons dagelijks leven. Deze week: promovenda Shannon Spruit over de manier waarop …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Genoom resistente malariaparasiet gekraakt

    De alarmbellen rinkelen: de malariaparasiet begint zich steeds minder aan te trekken van een effectief malariamedicijn. Amerikaanse wetenschappers vonden het gedeelte in het genoom van de parasiet dat betrokken lijkt te zijn bij deze resistentie. Met die kennis hopen ze de resistentie in te kunnen …

    • Voedsel produceren
    • Ziekten voorkomen
  • Barst in plantenbast

    Taaie kost, die planten. Cellulose in de celwanden maakt dat ze zo moeilijk verteerbaar zijn. Maar door cellulose genetisch te veranderen, wordt het afbreken van planten een peulenschil, ontdekten Britse onderzoekers. En planten met zulk aangepast cellulose, zouden efficiënter omgezet kunnen worden in biobrandstof. Wereldwijd …

    • Duurzaamheid vergroten
  • USB-stick leest DNA

    Eind dit jaar gaat het gebeuren: dan komt het eerste apparaat op de markt dat DNA afleest door het door een piepklein nanogaatje te trekken. En het wordt nog mooier. Het ding verschijnt ook in een draagbare wergwerpversie ter grootte van een USB-stick. Het menselijk …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Het 1000-dollar-genoom: zijn we er al?

    Fabrikanten van DNA-machines proberen al jaren de kosten voor het sequensen van een menselijk genoom onder de duizend dollar te krijgen. Verbeterde machines die steeds sneller en goedkoper zijn verschijnen aan de lopende band. Dan moet er toch schot in de zaak komen zou je …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Plezier van zeewier

    Er is meer te beleven aan zeewier dan sushi. Zeewieren zijn ook serieuze kandidaten als bron voor biobrandstoffen. Dat bewezen Amerikaanse wetenschappers deze week door een bacterie te ontwerpen die de suikers in zeewier direct omzet in bioethanol. Dat zeewieren nu nog niet razend populair …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Genetisch gaspedaal op algengroei

    Vetgemeste algen. Zo zou je de algen kunnen zien die Amerikaanse wetenschappers onlangs maakten. Door een genetische aanpassing werd de biomassa van de algen minstens anderhalf keer zo groot. En uit die dikkerdjes valt een hoop olie te persen. Celbioloog Martin Spalding met zijn algen. …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Menselijke embryonale stamcellen gekloond

    Het is een feit: Amerikaanse wetenschappers hebben voor het eerst menselijke embryo’s gekloond. Het is eindelijk gelukt dankzij een nieuwe vorm van klonen. Met deze techniek is het mogelijk embryonale stamcellen te maken die het DNA van de donor bevatten. Persoonlijke stamcellen dus. Nadat het …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Duurzaam dankzij gentech

    Veel mensen zullen bij duurzame landbouw niet direct denken aan genetisch gemodificeerde gewassen. Toch blijken GM-teelten doorgaans duurzamer dan reguliere teeltmethodes. Mits er aan een aantal voorwaarden wordt voldaan, zegt een groep onderzoekers die de voor- en nadelen op een rij zetten. Slechts twee GM-gewassen …

    • Voedsel produceren
  • Normale computerchip blijkt snelle DNA-lezer

    DNA analyseren gaat volgens Amerikaanse biotechnologen binnenkort opnieuw een stuk sneller en goedkoper worden. Ze tonen deze week met succes aan dat je een doodnormale computerchip kunt ombouwen tot een DNA-lezer. En – wonder boven wonder – die werkt net zo goed als de oude …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Je DNA herschrijven kan nu echt

    Het is Amerikaanse onderzoekers voor het eerst gelukt om een genetisch foutje in het DNA van een levende muis weg te knippen, en daar een nieuw stukje DNA in te plakken. Dit soort gentherapie is een doorbraak, want eerder lukte het onderzoekers alleen maar om …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Goedkoop genoom

    Het is alweer tien jaar geleden dat biotechnologen in 2001 een mijlpaal doorbroken: ze publiceerden de eerste, zij het ruwe, DNA-volgorde van de mens. Genetische oorzaken van ziekten en gedrag worden mede dankzij deze ontdekking nu dagelijks aangekondigd. Plus, de technieken om DNA af te …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • ‘Boeren besparen geld met gentechnologie’

    Gentechnologie wordt overal ter wereld gebruikt, maar in Europa discussiëren we al ruim tien jaar over de gevaren en het nut ervan. Zijn de argumenten van toen nog even sterk als nu? Voorstanders van gentechnologie zeggen dat boeren er financieel op vooruitgaan. Greenpeace vindt van …

    • Voedsel produceren
  • Bloeddrinkende dames kinderloos gemaakt

    Amerikaanse onderzoekers hebben een nieuwe manier ontwikkeld om ziekteverspreidende muggen te bestrijden: steriliseer de dames die parasieten als malaria, gele koorts en dengue dragen. Een plan om ziektemuggen tot uitsterven te brengen komt daarmee een flinke stap dichterbij. Het nieuwe onderzoek staat in het tijdschrift …

    • Voedsel produceren
    • Ziekten voorkomen
  • ‘Gentech in de landbouw is onomkeerbaar’

    Gentechnologie wordt overal ter wereld gebruikt, maar in Europa discussiëren we al ruim tien jaar over de gevaren en het nut ervan. Zijn de argumenten van toen nog even sterk als nu? De eerste ronde: organisaties als Greenpeace zeggen dat gentechnologie, zodra je het in …

    • Voedsel produceren
  • GM-maïs, met mate

    De bescherming die genetisch veranderde maïs tegen insectenvraat geniet reikt ook naar buurakkers waarop natuurlijke maïs groeit, zonder dat het nieuwe gen naar de buurakker overspringt. Dat blijkt uit een ruim veertig jaar lopend onderzoek van Amerikaanse wetenschappers in het vooraanstaande blad Science. Een mix …

    • Voedsel produceren
  • Nobelprijs Geneeskunde 2010: reageerbuisbaby’s

    Vier miljoen mensen. Die hadden niet geleefd zonder de ontwikkeling van kunstmatige bevruchting. Als erkenning voor de eerste succesvolle kunstmatige bevruchting ontving gisteren de belangrijkste ontwikkelaar ervan, Robert Edwards, de Nobelprijs voor Geneeskunde. De Nobelprijs. Het Nobel comité van de Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen …

    • Ziekten voorkomen
  • Genetisch samenspel suikerziekte blootgelegd

    Voor erfelijke ziektes worden regelmatig nieuwe genen ontdekt. Maar vaak is onduidelijk of het ontdekte gen écht de oorzaak is of slechts een bijrol speelt. Een groep wetenschappers heeft dat nu opgehelderd bij erfelijke suikerziekte, oftewel diabetes type 1: één gen blijkt regisseur van de …

    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Dames en heren, het broodbakgenoom

    Het DNA van planten en dieren vliegen je dit decennium om de oren, maar deze willen we je niet onthouden: Britse onderzoekers hebben een grove versie van de DNA-volgorde van tarwe op internet gezet. Daarmee valt het voor ons onmisbare gewas te verbeteren. De Britse …

    • Voedsel produceren
  • De hipste biotechbedrijfjes van Nederland

    Wetenschap is niet alleen maar een aangelegenheid onder laboranten en hoogleraren die enkel kennis opbouwen. Sommige ideeën zijn zo goed dat ze geld waard zijn. Ook in de biotechnologie. Een overzicht van Nederlands’ interessantste biotechnologische bedrijfjes van het moment. Voordat we aftrappen: Kennislink heeft geen …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Beroemde bacterie maakt biobrandstof

    Amerikaanse wetenschappers hebben het voor elkaar gekregen om de bacterie Escherichia coli, zo’n beetje de labrat onder de bacteriën, om te bouwen tot een biobrandstoffabriek. En een goeie ook: hij maakt niet alleen biobrandstof uit suikers, maar weet ook ruwe grondstoffen voor de brandstof, namelijk …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Biotech is niet meer te stoppen

    Biotechnologie is mondiaal in zo’n stroomversnelling geraakt dat ook Europese consumenten straks geen keuze meer hebben. Handhaven van de huidige regels zal vooral onze eigen positie verzwakken, aldus een recente analyse. ‘Formeel is dit geen advies, maar alleen een analyse. Onze boodschap is vooral dat …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Klimaatvrije brandstof binnen handbereik

    Idealer kan haast niet: haal het broeikasgas CO2 uit de lucht, en zet dat met hulp van micro-organismen direct om in brandstof voor auto’s en vliegtuigen. Netto heb je dan nauwelijks CO2-uitstoot. Dat zo’n oplossing haalbaar is, bewijzen Amerikaanse biologen deze maand in het blad …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Meer biobrandstof uit plantenafval

    Een Delftse onderzoeksgroep heeft bakkersgist – de producent van de biobrandstof bio-ethanol – in één klap verbeterd. De gist zet suikers uit plantenresten om in bio-ethanol, maar zette ook een deel om in het nutteloze glycerol. Zonde. De Delftenaren hebben dit nu opgelost door een …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Plantengenomics draagt bij aan wereldwijd duurzame landbouw

    Plantengenomics kan een belangrijke bijdrage leveren aan wereldwijde duurzame landbouw. Daarbij dient er volgens prof. dr. Bart Gremmen wel meer aandacht te komen voor ‘weesgewassen’ uit ontwikkelingslanden. In zijn oratie gaat prof. Gremmen in op de ethische en sociale aspecten van plantgenomics. Hij ziet genomics …

    • Voedsel produceren
  • Genetische modificatie

    Genetische modificatie spreekt, al sinds de eerste toepassingen van de techniek in de jaren ’80, tot de verbeelding. Veel mensen vinden het een raar idee om aan het DNA van organismen te knutselen. Dit dossier behandelt de mogelijkheden van genetische modificatie en geeft aan waar …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
  • Monsanto’s misbruikte gentechnologie

    Het gentechbedrijf Monsanto verkoopt al jaren genetisch gemodificeerde (GM) gewassen met een plantengif tegen onkruid. Het idee: spuit het gif over je akker, en alleen het GM-gewas blijft overeind. Werkt prima, maar nu blijkt dat wanneer boeren het te vaak doen, onkruid toch kan overleven. …

    • Voedsel produceren
  • Klussen met beloftes

    Nederlandse onderzoekers doen eigenlijk al jaren aan synthetische biologie – voor hen is vooral de naam nieuw. Wel helpt het etiket wetenschappers om nieuwe, wereldverbeterende beloftes waar te maken. Een wondermiddel tegen malaria, kanker en oplossingen voor energie- en klimaatproblemen. Dat zijn de belangrijkste beloften …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Ziekten genezen
  • Het maakbare huisdier

    Op 4 oktober is het dierendag, de dag om jouw hond, kat, vogel of konijn eens lekker te verwennen. Maar hebben ze dat eigenlijk wel verdiend? Bijna de helft van de Nederlandse baasjes heeft één of meerdere problemen met zijn of haar huisdier, maar misschien …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Uitbreiding voor embryo’s?

    Sinds vorige week is er in Nederland een discussie gaande over embryoselectie met behulp van pre-implantatie genetische diagnostiek (PGD). Deze techniek wordt al sinds 2003 toegepast in Nederland. Waarom is het op dit moment dan zo’n heikel punt? In een brief aan de tweede kamer …

    • Ziekten voorkomen
  • Helft Europeanen vreest gentech

    Europeanen zijn nog altijd bang voor gentechnologie. Dat blijkt uit de Eurobarometer, een peiling van de publieke opinie in Europese lidstaten over zaken als uitbreiding van de unie of technologische ontwikkelingen. Europeanen hebben verrassend genoeg weinig bezwaar tegen stamcellenonderzoek en nanotechnologie, aldus opiniepeiler prof. George …

    • Voedsel produceren
  • Olifantenpoepschimmel helpt bakkersgist

    Delftse microbiologen hebben een bakkersgist gekweekt die ethanol kan maken uit de pulp die overblijft bij landbouw. Suikerproducent CSM neemt de gist in productie. Microbioloog Jack Pronk is tevreden: ‘Er is wel eens uitgerekend dat als je de xylose-suiker kunt vergisten, de alcoholopbrengst per hectare …

    • Duurzaamheid vergroten
  • Moderne biotechnologie: een doos van Pandora?

    In de Griekse mythologie is Pandora de eerste vrouw die op bevel van Zeus naar de aarde werd gezonden. Ze kreeg een mysterieuze doos mee waar ze niet in mocht kijken. Pandora was echter niet alleen heel mooi, maar ook heel nieuwsgierig. Op aarde aangekomen …

    • Duurzaamheid vergroten
    • Voedsel produceren
    • Ziekten genezen
    • Ziekten voorkomen
  • Schimmels eten asbest

    Schimmels zouden in de toekomst wel eens ingezet kunnen worden bij het verwijderen van asbest. Dat is althans het idee van Prof. Silvia Perotto van de Universiteit van Turijn (Italië). Perotto en haar collega’s ontdekten dat verschillende schimmelsoorten asbest minder schadelijk kunnen maken. Asbest in …

    • Duurzaamheid vergroten
  • U wilt een meisje? Dat kan…

    Het is al eventjes zover, maar het kan nu ook in Europa: de sekse van ons nageslacht hoeft niet langer een speling van het lot te zijn. Onderzoekers van het Amerikaanse Genectics & IVF Institute ontwikkelden een techniek waarmee met negentig procent nauwkeurigheid spermacellen met …

    • Ziekten voorkomen
  • Transgene malariamug niet de oplossing

    De genetische aanpassing van malariamuggen – zodat ze de malariaparasiet niet meer kunnen overbrengen – is geen garantie dat malaria kan worden uitgebannen. Dat is de mening van onderzoekers op het congres The Ecology of Transgenetic Mosquitoes dat van 27 juni tot 29 juni 2002 …

    • Voedsel produceren
    • Ziekten voorkomen
Meer artikelen