Direct naar de content

“Elke plant vertegenwoordigt een onontdekte wereld die ik wil verkennen”

Auteur: Nicole van 't Wout Hofland
Gepubliceerd op:

Elke maand spreekt Biotechnologie.nl jonge, enthousiaste biotechnologen die midden in het onderzoek staan. Deze maand Rianne Kluck, promovendus plantbiotechnologie aan de Universiteit Utrecht.

Rianne Kluck
Rianne Kluck

Profiel

Naam: Rianne Kluck
Leeftijd: 28 jaar
Geboorteplaats: Bussum, Nederland
Functie: Promovendus exodermisontwikkeling en -evolutie bij planten, Universiteit Utrecht
Hobby’s: Fotografie, wandelen, lezen, Dungeons & Dragons

Biotechnoloog Rianne Kluck is niet alleen actief in het laboratorium; ze deelt haar passie voor biotechnologie ook daarbuiten door evenementen te organiseren voor promovendi en haar onderzoek te bespreken bij Zomeravonden, een evenement waar mensen onderzoekers treffen in de botanische tuinen van Universiteit Utrecht. Ook ging ze via het universiteitsprogramma ‘Slimme gasten’ langs bij basisscholen om te vertellen over haar werk met plantenwortels.

Haar biotechnologisch onderzoek uitleggen aan basisschoolkinderen is nogal een uitdaging. Om dat begrijpelijk en levendig te doen, vergelijkt ze de plantenwortels waar ze aan werkt met een kasteel. “Bij dreigingen van buitenaf, kan zo’n kasteel niet zomaar zijn boeltje pakken en vertrekken, maar de bewoners kunnen de muren verstevigen ter bescherming”, vertelt Kluck. Zo werkt het ook in het wortelstelsel van een plant. Bij stress, hitte, droogte of teveel water, trekt de plant een soort muur op om voedingsstoffen en water binnen te houden en langer te overleven. “We weten alleen nog niet welke planten zo’n muur metselen, hoe ze dat doen en welke bouwstenen ze precies gebruiken”, zegt Kluck.

Met ‘Slimme gasten’ vertelde je in de klas over wetenschap. Zelf ontdekte je biotechnologie ook in een klaslokaal. Hoe ging dat precies?

“Twee bachelorstudenten kwamen op mijn middelbare school langs om een biotechnologiepracticum te geven. Ik herinner me nog hoe ze aan kwamen rijden in een busje en een kleine centrifuge en allerlei flesjes met chemische vloeistoffen uitlaadden en het klaslokaal in droegen. Die studenten lieten ons zien hoe ze ons DNA uit speeksel konden isoleren. We kregen allemaal een klein, plastic reageerbuisje waar we een beetje spuug in moesten verzamelen met een wattenstaafje. Daar voegden we chemische stoffen aan toe en dat ging uiteindelijk de centrifuge in, waar het hard werd rondgedraaid. Uiteindelijk zag ik mijn DNA gewoon met het blote oog in dat reageerbuisje. Dat was voor mij het moment waarop ik dacht: dit wil ik doen.”

Wat maakt biotechnologie zo bijzonder voor jou?

“Het stelt ons in staat het leven om ons heen te onderzoeken en te doorgronden. Ik beschouw biotechnologie als een krachtige tool om te begrijpen hoe specifieke delen in levende organismen, zoals planten, functioneren. Moderne biotechnologie richt zich op de programmeertaal van het leven: DNA. Wil je weten wat een bepaald onderdeel doet? Dan verwijder je de programmeercode, en daarmee de bouwinstructies, ervoor. Vervolgens kijk je welke gevolgen dat heeft voor zo’n organisme en zo kun je de functie van dat onderdeel afleiden. Dat is toch gaaf?”

Nu werk je als promovendus dagelijks met zulke technieken. Wat onderzoek je precies?

“Ik onderzoek hoe wortels van planten, met name peulvruchten en klaver, zich weren tegen stressvolle situaties, zoal kou, droogte en natte omgevingen. Het blijkt dat planten dan een soort ‘muur’ bouwen door lange ketens in cellen op te hopen om zo hun voedingsstoffen en water binnen te houden en zich te beschermen. Het bijzondere is dat die ketens alleen ophopen in één cellaag die we de exodermis noemen. Ook hebben niet alle planten dit beschermingsmechanisme. Blijkbaar is het ergens later in de evolutie van planten ontstaan, waardoor een deel van de planten in het plantenrijk dit mechanisme bevat, en een ander deel niet.”

Wat vind je zo mooi aan je onderzoek?

“Wat mij intrigeert, is dat de planten alleen in één specifieke cellaag die lange ketens maken. Ergens heeft die cellaag dus een eigen identiteit; het ‘weet’ dat het de muurbouwer is die de rest van de wortel moet beschermen. De directe buurcellen hebben weer heel andere functies. Dat vind ik prachtig. Ook op groter niveau zijn er weer allerlei verschillen: elke plant werkt net een beetje anders en lang niet alle planten zijn in detail bestudeerd. Dus elke keer dat ik een nieuwe plantensoort onder een microscoop leg, vind ik het weer spannend. Hoe zal het bij deze plant allemaal in elkaar zitten? Elke plant vertegenwoordigt een unieke, onontdekte wereld die ik wil verkennen en begrijpen.”

Zijn er ook lastige kanten?

“Ja, zeker. Juist doordat ik mijn aandacht niet op veel bestudeerde planten richt, kom ik niet eenvoudig aan de juiste zaden. Ik sprokkel ze bij elkaar via webwinkels, zaadbanken en botanische tuinen. Dat kost behoorlijk wat tijd. En zelfs als ik de zaden heb, betekent het niet dat ik direct van start kan gaan met mijn studie. Sommige zaden zijn oud of ontkiemen niet zomaar. Vooral peulvruchten zijn koppig. Het komt uiteindelijk neer op geduld en doorzettingsvermogen.”

Voor welke uitdaging staat biotechnologie volgens jou in de toekomst?

“De ontwikkelingen binnen de biotechnologie gaan sneller dan dat de maatschappij ze kan volgen. Daar zie ik de grootse uitdaging. We moeten daar dus zicht op houden en de maatschappij zoveel mogelijk betrekken bij de voordelen, nadelen, overwegingen en de methoden van biotechnologische ontwikkelingen om zo beter met vooruitgang om te kunnen gaan.”

Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen

  • “We kunnen zoveel leren van planten en micro-organismen”

    Elke maand spreekt Biotechnologie.nl jonge, enthousiaste biotechnologen die midden in het onderzoek staan. Deze maand is dit Lejon Kralemann, post-doc genoomaanpassing van planten, aan de Universiteit Leiden. Lejon Kralemann, post-doc aan Universiteit Leiden, houdt zich niet alleen tijdens werktijd bezig met planten. Hij deelt zijn …

    • Voedsel produceren
  • Van tomatenvirus identificeren tot donororganen matchen

    Al enkele jaren volgt biotechnologie.nl studenten die meedoen aan de studentenwedstrjd iGEM. Elk jaar komen teams met creatieve ideeën die wereldproblemen moeten oplossen. Maar wat gebeurt er na de wedstrijd? Veranderen de ideeën daadwerkelijk de wereld, of liggen de projecten ergens opgeslagen in een stoffige kamer op de universiteit? Biotechnologie.nl bezocht oud-deelnemer Niek Savelkoul.

    • Ziekten voorkomen
  • De evolutie van de voedselproductie

    Biotechnologie is niet alleen van deze tijd. Voedsel en biotechnologie gaan al tienduizenden jaren hand in hand. Biotechnologie.nl bespreekt vijf tijdperken van ons voedsel en de productie ervan. 

    • Voedsel produceren
Meer artikelen